İslamiyetin yayılışına Kadar Keşmir

Keşmir vadisi, çetin ve dağlık bir bölge olmasının yanı sıra kuzey-güney geçit yolları üzerinde bulunmamasından dolayı, kuzeyden Hindistan'a yönelenlerin istilalarından korunmayı başarmıştır. Ancak Pencap ve Sind'e inen topluluklar burada yerleşip güçlü bir devlet kurduktan sonra Keşmir'i hâkimiyetlerine almak için harekete geçmişlerdir. Coğrafi konumundan kaynaklı bütün zorluklarına rağmen Keşmir bölgesi, tarih boyunca pek çok devlet ve medeniyetin sahip olmak istediği verimli topraklara sahiptir. Doğal güzelliği, ılımlı iklimi ve kültürü ile dikkat çeken Keşmir, stratejik konumu ile yüzyıllarca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmasının yanı sıra; Hinduizm, Budizm ve günümüzde İslam nüfusunun yoğun olduğu önemli bir coğrafyadır. Araştırmanın birinci bölümünde Keşmir'in adına dair rivayetler ve vadinin oluşumu hakkında bilgiler verildikten sonra bölgenin coğrafi sınırları, dağları, su kaynakları ve göller ayrıntılı bir şekilde tasvir edilecektir. Akabinde Keşmir bölgesinde ticari ve stratejik önemi bulunan geçitleri, Aksai Chin, Cammu-Keşmir ve Azad Keşmir olarak üç parçaya bölünen Keşmir'in belli başlı yerleşim merkezleri olan Cammu, Srinagar, Ladakh, Baltistan, Gilgit, Hunza-Nagir, Aksai Chin, Azad Keşmir'in özellikleri ve önemi ortaya konulacaktır. Keşmir'e dair en eski bilgiler tabi olarak arkeolojik belge ve buluntulara dayanmaktadır. Bölgeye dair kaynaklarda Keşmir tarihi, I. Gonanda ile başlatılmaktadır. Akabinde I. Damodara, Yasovati(Yashovati), II. Gonanda kralları yönetimi yürütmüşlerdir. II. Gonanda'dan sonra kayıp krallardan kaynaklarda söz edilmekle birlikte bundan sonraki Harnadeva dönemi kaynaklarda Pandava(Pandu) Hanedanlığı olarak geçmektedir. Bu krallar hakkında bilgiler verildikten sonra bölgenin Pers ve Makedonyalılar tarafından istilası, Çandragupta, Bindusara, Aşoka ve haleflerinin tesis ettiği Maurya hanedanlığı hakkında bilgiler verilecektir. Bu arada bölgenin kuzeyden gelen mukimleri olan Sakalar, Kuşanlar, Guptalar ve Akhunların Keşmir ve çevresindeki faaliyetleri ikinci bölümde izah edilecektir. Akhun kralı Mihirakula'nın ölümünden sonra Keşmir'de mahalli hanedanlar yönetime gelmeye başlamıştır. Bunlar sırası ile Gonanda Hanedanlığı, Vikramaditya Hanedanlığı, Gonanda Hanedanlığının hâkimiyeti yeniden ele geçirmesi, Karkota Hanedanlığı, Utpala Hanedanlığı, I. Lahor ve II. Lahor hanedanlığıdır. Karkota Hanedanlığının sona ermesine rağmen Utpala hanedanlığında Avantivarman'nın başa geçmesi ile Keşmir'de birçok alanda ilerlemeler yaşanmıştır. Ancak bundan sonraki Keşmir tarihinde önemli boşluklar yaşanmaya başlamıştır. Kısa süreli ve baskıcı yönetimler, entrikalar, iç isyanlar ve siyasi amaçlarla işlenen cinayetler krallığın küçük bir prensliğe dönüşmesine yol açmıştır. Tüm bu gelişmeler ile birlikte Gaznelilerin Keşmir hâkimiyeti, tüm bunlar üçüncü bölümün konusunu teşkil edecektir. Dördüncü bölümde ise bahsi gecen dönemlerde Keşmir'in sosyal-Kültürel ve ekonomik yapısı hakkında bilgiler verilirken bölgenin dini, ekonomik, sosyal ve ekonomik özelliklerine yer verilecektir.