İşlem maliyetleri teorisi çerçevesinde Türkiye'de bağımsız düzenleyici kurullar

Bu çalışma, Türkiye'deki bağımsız düzenleyici kurulları işlem maliyetleri teorisi perspektifinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle işlem maliyetleri teorisi hakkında geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Literatürde dağınık olarak duran ve üzerinde uzlaşma bulunmayan işlem ve işlem maliyeti kavramları bağımsız düzenleyici kurullar bağlamında tartışılmıştır. İşlem maliyetleri teorisine getirilen eleştiriler ve teorinin uygulanmasına yönelik ampirik çalışmalar da ayrıca ele alınmaktadır. Tezin önemli bir katkısı, işlem maliyetleri teorisi perspektiften bağımsız düzenleyici kurullara özgü işlem maliyetlerini alt kategorilere ayırarak analizini yapmasıdır. Bu bağlamda, bağımsız düzenleyici kurullara ilişkin işlem maliyetleri, düzenleyici taahhütten kaynaklanan maliyetler, siyasi işlem maliyetleri, Bağımsız Düzenleyici Kurulların zaman döngüsü içerisinde kuşatılması sonucunda ortaya çıkan işlem maliyetleri ve düzenleyici süreçte ortaya çıkan işlem maliyetleri başlıklarına ayrılarak tartışılmaktadır. Tezin bir diğer katkısı ise, Türkiye'de halihazırda faaliyet gösteren Bağımsız Düzenleyici Kurulların, ülkemize özgü koşullar altında işlem maliyetlerinin analiz edilmesidir. Burada, Türkiye'ye özgü düzenleyici taahhüt sorunu, Hükümetlerin bu kurumları nasıl gördüğü, TBMM'de yapılan tartışmalar ve uluslar üstü bir kuruluş olarak AB'nin Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurullara bakış açısı, Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurulların finansmanı için yaratılan kaynaklar ve Türkiye'de bu kurumlara yetki devrine ilişkin müdahaleler alt başlıkları ile incelenen siyasi işlem maliyetleri, bu kurumların Türkiye'deki işleyiş maliyetleri ve merkezi yönetim bütçesi içerisinde nasıl konumlandırıldıkları tartışılmaktadır. Böylelikle, bu kurumların kamuya ve merkezi bütçeye maliyetinin ne şekilde gerçekleştiği incelenmektedir. Son olarak tez, Türk bankacılık sektöründeki işlem maliyetlerini somut bir biçimde ortaya koyarak, önerilen yöntemle Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurulların düzenledikleri sektörde işlem maliyetlerini hesaplamak ve sonuçlarını değerlendirmek üzere adapte edebilecekleri bir yol haritası örneği sunmaktadır.