İşlevsel grup içeren n-heterosiklik karben komplekslerinin sentezi ve özellikleri

Doğal kaynakların gittikçe azaldığı dünyamızda temiz ve verimli kimyanın geliştirilmesi ve uygulanması birçok kimyager tarafından hedef haline gelmiştir. Suschem 2005 gündemine göre dünya güvenli ve çevreye zararsız teknolojileri talep etmektedir. Üretilecek ürünlerin yapımında yenilenebilir enerji kaynakların etkili kullanılması; küçük tesislerde yeniden kullanıma sahip prosesler uygulanması; çoklu kullanım için tasarlanmış donanımlarla esneklik artırılarak maliyetlerin düşürülmesi önerilmektedir. Bu çalışmada, çevre dostu proseslerin geliştirilmesi amacıyla, öncelikle reaksiyon ortamı olarak su veya daha az toksik özellikteki çözgenlerin kullanımı, elektronik ve sterik etki oluşturabilecek vinil, dioksan ve ftalimit sübstitüyentli ligand içeren karben komplekslerinin sentezlenmesi amaçlamıştır. Böylece; son derece aktif ve/veya seçici, ancak sağlam, birlikte çalışılabilme potansiyeli yüksek katalizöler dizayn edilmiş olacaktır. Bu tezde yapılan çalışmalar beş başlıkta özetlenebilir: 1) Bu tezde karben öncülü olarak 4-vinilbenzil, N-propilftalimit ve 2-metil-1,4-benzodioksan sübstitüyentli benzimidazolyum tuzları 1a-d, 2a-e ve 3a-d sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 2) Ag(I)-NHC kompleksleri 4a-d, 5a-ı ve 6a-d sentezlenen karben öncülleri 1a-d, 2a-e ve 3a-d bileşikleri ile Ag2O etkileştirilerek DCM içerisinde sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 3) Sentezlenen Ag(I)-NHC kompleksleri PdCl2(PhCN)2 ile etkileştirilerek bis-Pd(II)-NHC kompleksleri 7a-d, 8a-e ve 9a-d hazırlanmış ve yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. 4) Sentezlenen Pd-NHC komplekslerinin arilasyon tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelenmiştir. 5) Karben öncülleri ve Ag(I)-NHC komplekslerinin antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: N-heterosiklik karben; Benzimidazol; Karben öncülleri; Gümüş-NHC kompleksleri; Pd(II)-NHC kompleksleri; Arilasyon; Antibikrobiyal aktivite.