İsmail Şıhlı'nın "Ayrılan yollar" romanının Türkiye Türkçesine aktarılması ve tahlili

Araştırmanın ana ekseninde ünlü Azerbaycan edebiyatçısı İsmail Şıhlı'nın Ayrılan Yollar romanı bulunmaktadır. Daha önce Türkiye'de yayımlanmayan eser Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine dikkat ve özenle aktarılmıştır. Yazarın hayatı, sanatçı kimliği, görüşleri ve faaliyetleri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. İsmail Şıhlı'nın hayatı boyunca kaleme aldığı eserler liste hâlinde sıralanmıştır. İncelenen romanın Azerbaycan'da halk tarafından ilgiyle okunduğu ve bu nedenle defalarca yüksek tirajla yayımlandığı tespit edilmiştir. Ayrılan Yollar romanı üzerinde gerçekleştirilen incelemede "klasik roman inceleme metodu" göz önünde bulundurulmuştur. Azerbaycan edebiyatında roman sahasının tanınmış temsilcilerinden İsmail Şıhlı'nın eseri hakkında gerçekleştirilen bilimsel araştırmalara dayalı incelemelerden yararlanılmıştır. Roman önceden tespit edilen ölçüler doğrultusunda incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, İsmail Şıhlı'nın Ayrılan Yollar romanını Türkiye Türkçesine aktarmak, edebî açıdan incelemek ve bilimsel prensipler çerçevesinde değerlendirmektir. Bunun yanı sıra, eser modernleşme yolundaki Azerbaycan romancılığına sağlayabileceği katkılar bakımından incelenmiş ve çağdaş romanın bu öncü örneği aracılığıyla Şıhlı'nın Azerbaycan toplumu üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Belirlenen hedefler doğrultusunda İsmail Şıhlı'nın Ayrılan Yollar eseri klasik roman şekil ve teknikleri bakımından incelemeye tabi tutulmuştur. Eserin içerdiği sosyal ve siyasal mesajlar tespit edilmiş, öne çıkardığı millî ve manevî değerler belirlenmiştir. Şıhlı'nın hayatı boyunca yayımladığı eserleri, Azerbaycan halkının kültürel ve toplumsal değerlerini yansıtan dikkate değer metinlerdir. Bu çalışmada İsmail Şıhlı'nın romanı, bakış açısı ve anlatım teknikleri, olay örgüsü, şahıs kadrosu, mekân, zaman, ele alınan temalar ile dil ve üslup nitelikleri yönünden incelemeye tabi tutulmuştur. Roman edebiyatta sıkça kullanılan klasik metin analizi tekniğiyle incelenip yorumlanmıştır. Ayrılan Yollar temel alınarak Şıhlı'nın eserlerinin, Azerbaycan halkının hem tarihî hem de kültürel hafızasında belli bir yer edindiği tespit edilmiştir. Roman ve hikâyelerin millî kimliğin şekillenmesinde, halkın modernleşmesinde önemli vazifeler üstlendiği anlaşılmıştır. Bu araştırma çağdaşlaşma yolundaki Azerbaycan edebiyatının roman alanındaki durumunu ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.