ISO 9000 kalite güvence sistemleri ve gıda sektöründe ISO 9000güvencesi sistemlerinin uygulanması üzerine yapılan ampirik birçalışma

Bu doktora tezinin temel amacı; (1) toplam kalite yönetimi (TKY) şartlarına, ISO 9000 kalite yönetim sistemini uygulayanların nasıl ulaşacağını (2) yönetim bilgi sistemlerinin içine kalite yönetim sisteminin nasıl kurulacağını, (3) kalite yönetimi ile hizmet kalite performansı arasıdaki ilişkiyi bulmaya çalışmaktır. Bu doktora tezinde literatür gözden geçirilmiş ve alan çalışması metodu kullanılmıştır. Bu tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kalitenin tanımı ve tarihçesi incelenmiştir. ikinci bölümde, ISO 9000'i uygulayan firmaların TKY' ne ulaşması için yapması gerekenler belirlenmiştir. Üçüncü bölümde, etkin bir bilgi sisteminin nasıl kurulacağı ve bu bilgi sistemiyle birlikte kalite güvencesinin nasıl oluşturulacağı üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde ise araştırma konusu olan hizmet kalite performansı alanında hazırlanan anket ile, Ankara'da faaliyet gösteren hastanelerin kalite yönetimiyle hizmet· kalitesi performansı arasındaki ilişki ampirik olarak ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışma grubu olarak, kalite yönetimiyle ilgili ve/veya kalite yönetim sistemini koordine eden 46 başhekim ve/veya başhekim yardımcısı seçilmiştir. Lx Li tarafından geliştirilen anket 6 bölümden oluşmaktadır. Fakat Lx Li tarafından geliştirilen ankete araştırmacı tarafından yeni bir bölüm ve eski bölümlerin birine bir soru eklenmiştir. 33 soruyu içeren 7 bölümlü ankette 5'Ii likert ölçeği kullanılmıştır. Ankette, rasgele örneklem ile seçilen 11 hastaneye yapılmış olan ön test güvenirlik çalışmasıyla ilgilidir. Bu güvenirlik analizinin sonucunda, alt bölümlerindeki alfa değeri 0,611 ile 0,868 arasında değişmektedir. Anketin en son şekli 31 soruyu içermektedir. Bu araştırmada tamsayımlı örnekleme metodu kullanılmıştır. Fakat çalışmanın standart sapması, varyansı ve duyarlılığı hesaplanmak istendiğinden bu çalışmada tabakalı örneklem metodu kullanılmıştır. Ki-kare testi kullanılarak her alt bölümü oluşturan soruların cevaplanma skorları hesaplanmış bu soruların --- ' - . - --· . .. . - normal dağılım gösterip göstermediğine bakılmıştır. Ki-kare testi sonuçları 4 alt bölümü oluşturan sorulara verilen cevapların normal şekilde dağıldığını fakat 3 alt bölümü oluşturan sorulara verilen cevapların normal dağılım göstermediğini ortaya koymuştur. Hastane yönetim yapısı ve hastane büyüklüğü içinde farklılıkların kontrol edilmesi için Kruskal Walles testi kullanılmıştır. Yönetim yapısına göre Kruskal Walles testi sonucunda; % 90 güvenirlikte sürekli iyileştirme için bilgi analizi ve hizmet kalitesi performansı açısından özel hastaneler kamu hastanelerinden daha iyi durumda olduğu istatistiki olarak bulunmuştur. Hastane büyüklüklerine göre Kruskal Walles testi sonucunda; örgütsel işbirliği açsından 100-199 yataklı hastanelerin 200--300 yataklı hastanelere göre ve 301-499 yataklı hastanelerin de 200-300 yataklı hastanelere göre% 88 güvenirlikte daha iyi durumda olduğu tespit edilmiştir. Sekiz hipotez testini değerlendirmek için Kategorik Regresyon testi kullanılmıştır. Anketteki hipotez test sonuçlarının genel bir değerlendirmesi yapılırsa; sağlık hizmet kalitesinin doğrudan ve pozitif olarak üst yönetimin liderliğinden, örgütsel işbirliğinden, teknoloji liderliğinden, işgücü motivasyonundan, işgücünün gelişiminden, sürekli iyileştirme için bilgi analizinden ve hastane kalite performansından etkilendiği görülür. Fakat anketteki genel ortalamalara bakılarak hastanelerin hizmet kalitesini yükseltebilmeleri için; örgütsel işbirliği, sürekli iyileştirme için bilgi analizi ve işgücü motivasyonu alanlarında kendilerini geliştirmeleri üzerinde durulabilir. Literatür sonuçları şu şekilde çok kısa olarak özetlenebilir: Her şeye rağmen ISO 9000'in TKY'ne ulaşmada ilk basamak olduğu hala yadsınamaz bir gerçektir. Yönetim bilgi sistemlerinin geliştirilmesi ve kurulması bilgi sistemi analizcileri ile kalite güvence uzmanları tarafından yapılır. Hizmet sağlık kalitesini artırabilmek için, yönetimsel karar süreçlerine katılacak koordinasyon takımları kurulmalıdır. Periyodik olarak anketler hazırlanarak çalışanlara ve hastalara uygulanmalıdır. Sağlık kalitesini değerlendirebilmek için istatistiksel kalite kontrol araçları daha fazla kullanılmalıdır. Etkin bir yönetiıı:, _ b~l_gi_~!steminin ~urulması v~ geliştirilmesinde kalite güvencesi grubuna da ihtiyaç vardır.