An analysis on spatial change of residential areas in İstanbul between the 20th and 21st centuries: A case study on Suadiye- Plaj Yolu street

Kentlerdeki mekânsal değişimler, zaman içerisinde pek çok farklı olayın üst üste gelerek katmanlaşması sebebiyle yaşanmıştır. Kentlerin coğrafi, kültürel, tarihi özelliklerinin yanı sıra ticari, ekonomik, sosyal ve politik kimlikleri kentsel/ mekânsal değişimlerin farklı yönlerini ortaya koymaktadır. Tarihin en önemli başkentlerinden olan İstanbul, sahip olduğu stratejik özellikleri ile yüzyıllar boyunca pek çok medeniyete ve kültüre hizmet etmiştir. İstanbul'un 20. ve 21. yüzyıllar arasında Osmanlı Devleti başkentinden, Türkiye Cumhuriyeti'nin en kalabalık ve metropol şehri olma sürecinde verilen kararlar ve uygulamalar incelenmiştir. Konut alanlarının değişimini etkileyen siyasi, ekonomik, kentsel ve sosyal kararlar ve uygulamalar, beş tarihsel dönem altında incelenmiştir. Her dönem için elde edilen verilerin Suadiye üzerinden ilişkisi kurularak tarihsel süreçteki mekânsal değişim analiz edilmiştir. 20. ve 21. yüzyıllardaki konut alanlarındaki mekânsal değişimin araştırıldığı çalışmada daha detaylı ve doğru bir araştırma için; kararların, kanunların, uygulamaların ve yönetimlerin birbiri ile ilişkileri kronolojik olarak sıralanmış ve benzer konulardaki çalışmalardan yola çıkarak süreç 5 döneme ayrılmıştır. Cumhuriyet öncesi, 1923-1950 arası, 1950-1980 arası, 1980-2000 arası ve 2000-2019 arası olarak ele alınan dönemler İstanbul'da konut alanlarında meydana gelen değişimleri analiz etmektedir. Suadiye semtinde aynı süreç içerisinde yaşanan konut alanlarındaki gelişmelerin ve değişimlerin, İstanbul'daki konut alanlarını etkileyen olaylar ile ilişkileri saptanmıştır. Cumhuriyet öncesi dönemde İstanbul'un kentsel yapısının, karar ve uygulamalar ile kent merkezi ve kent merkezi dışındaki konut alanlarının mekânsal özellikleri ele alınmıştır. 1923-1950 arası dönemde ise yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin İstanbul yerine Ankara'nın yeni başkentinin seçilmesiyle, İstanbul'da yaşanan değişimlerin konut alanlarındaki etkileri, planlama çalışmaları, kentsel yapıyı etkileyen kararlar ele alınmıştır. 1950-1980 arası dönem sanayileşme sürecinin metropol kent İstanbul'daki etkileri, alınan kararların ve uygulamaların doğurduğu sonuçlar incelenmiştir. Ayrıca, nüfus artışına bağlı olarak yayılım gösteren kentteki konut alanlarının değişimi ele alınmıştır. 1980-2000 arası dönem Türkiye'de ekonominin dışa dönük hale geldiği, tüm dünyadaki küreselleşme gelişmelerinin ülkemizde de etkisini her alanda göstermeye başladığı bir dönem olmuştur. Bu dönemdeki küreselleşme adımlarının kentteki izleri gözlemlenerek mekânsal değişime sebep olan ofis blokları, oteller, yabancı firmaların ve bankaların yeni yapıları ile İstanbul'da konut alanlarındaki değişimler ele alınmıştır. 21. yüzyılda ise dönemin başında yaşanan ekonomik kriz ülkedeki pek çok yatırımın ve projenin durmasına sebep olmuştur. Ancak 2002 yılında hükümetin değişmesi ile Türkiye'de yeni bir ekonomik model benimsenmiş ve buna bağlı olarak, konut ve inşaat sektörünü etkileyecek pek çok gelişme yaşanmıştır. Suadiye mahallesi Plaj Yolu Sokak üzerinden yapılan incelemeler ve semt genelindeki anket sonuçları analiz edilerek, değişime dair sonuca varılmıştır. Değişimin konut alanları üzerinden incelenmesi sebebiyle kullanılan harita, plan, grafik, imar durumu, arşiv görselleri ile değişim ortaya konmuştur. Suadiye'deki konut alanları Plaj Yolu Sokak üzerinden incelenmiş ve değişimin fiziksel özellikleri saptanmıştır. İstanbul ve Suadiye'de aynı süreç içerisindeki aynı kararların, kent içindeki sonuçları ve uzun vadedeki etkileri irdelenmiştir. Kent genelindeki olayların konut alanlarındaki değişime etkileri ve Suadiye'deki konut alanlarını ve burada yaşayanları nasıl etkilediği açıklanmıştır. İstanbul'da konut alanlarında yaşanan mekansal değişimlerin sebeplerinin ve etkilerinin analiz edildiği literatür çalışması ile Suadiye özelindeki konut alanlarında yaşanan değişimler saptanmıştır. Tarih boyunca İstanbul'un kentsel ve mekânsal anlamda yaşadığı değişimler tek bir sürecin ya da tek bir kararın sonucu olmadığı gibi, süreç içerisinde alınan pek çok karar ve uygulamanın da farklı etkileri olmuştur. İstanbul'daki mekânsal değişimin beş dönem altında incelendiği çalışmada, Suadiye bölgesi ayrı bir bölüm altında incelenmiştir. Suadiye ve İstanbul'daki incelemelere, Plaj Yolu Sokak'taki konut incelemesi ve semtteki anket çalışması da eklenerek konut alanlarındaki mekânsal değişimin sebepleri ve sonuçları saptanmıştır.