İstanbul Tıp Fakültesi'nde takip ve tedavisi yapılan HIV-pozitif hastaların HIV'le ilişkili nörokognitif hastalık alanlarının araştırılması

Amaç ve Gerekçe: Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi'nde takip ve tedavisi yapılan HIV- pozitif hastaların HIV ile ilişkili nörokognitif hastalık alanlarının araştırılması, risk faktörlerinin belirlenmesi ve sıklığının saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma prospektif, randomize kontrollü olarak tasarlandı. Çalışmaya İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniği'nde takipli, Western-Blott ile doğrulanmış HIV-pozitif 91 hasta ile bu hastalara benzer yaş ve eğitim düzeyinde olan 62 HIV- negatif kontrol hastası dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, hastalık tanılarını alma zamanları, en düşük ve en yüksek CD4 + T lenfosit sayıları, en düşük ve en yüksek HIV RNA kopya sayıları, kullandıkları ART rejimi, yandaş hastalıklar kaydedildi. Davranışsal ölçeklerden; "Beck Depresyon ve Beck Anksiyete Ölçeği" ile "Enstrüman kullanılarak yapılan günlük aktivite (IADL)" ölçeği kullanılarak geçerli puan alamayan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Ardından Nöropsikolojik Test bataryaları ile değerlendirmeye alındı; MoCA, WCST, SDÖT, TMT, CVLT, TOL, GPT Test sonuçları kaydedildi. Ardından dil becerisi için değerlendirilmeye alınan hastalara Sözel Akıcılık testi uygulandı ve sonucu kaydedildi. İstatistiksel analizler SPSS v25 ortamında gerçekleştirildi. İstatistiksel anlamlılık her nöropsikolojik testteki çoklu karşılaştırma sayısına göre Bonferroni düzeltmesi yapılarak değerlendirildi. Bulgular: HAND prevalansı, Frascati kriterlerine göre %45.1 (ANI %38.5; MND %5.5 ve HAD %1.1), GDS kriterlerine göre %44 (ANI %37.4; MND %5.5 ve HAD %1.1) bulundu. Her iki yaklaşımla belirlenen prevalans birbirine oldukça yakındı. HAND grubundaki katılımcıların %75.6' sının bellek, %70.7'sinin dil, %68.3'ünün dikkat ve çalışma belleği, %46.3'ünün planlama, %29.3'ünün motor beceri, %26.8'inin bilgi işlemleme hızı ve %9.8'inin kavramsallaştırma ve yürütücü işlevler alanları bozuk saptandı. HIV-pozitif hasta grubunun genel kognisyon puanları, dikkat ve çalışma belleği performansı, dikkat ve yürütücü işlevler performansı, planlama becerileri, bellek performansı, bilgi işlemleme hızı, kontrollere kıyasla daha düşük, semantik akıcılık becerilerinin kontrol grubuna kıyasla kısmen düşük olduğu gösterilmiştir. HIV-pozitif hasta grubu ile kontrol grubu arasında motor beceri açısından fark yoktu. HIV-pozitif hastalardaki nörokognitif disfonksiyonla hastanın yaşı, cinsiyeti ve eğitim düzeyiyle korelasyon bulunmadı. Sonuç: Nöropsikolojik test bataryaları kullanılarak asemptomatik evrede tanı konulan hastaların ileri tetkik edilmesi ya da CPE skoru yüksek, MSS'ye penetrasyonu iyi olan tedavi rejimlerine geçilmesi hastaların yararına olabilir.