İstanbul'un görselliğinde görüntü-kavram yorumu olarak köprü

Görüntülerin sesi, metni hareketi de içine aldığı bir zamanı yaŞıyoruz.Bu değişim, metinleri görüntüselleştirdiği gibi görüntüleri de kavramlaştırmaktadır. içerisinde yaşadığımız yüzyılda hem algılarımız hem de bize sunulan pek çok olay görüntüler üzerinden tariflenir.Yüzyılımızın olayları çığır açan birkaç önemli fotoğrafla fragmanlaştırılabilir. Kavramlar,nesnelerin veya olayların ortak özelliklerini kapsayan ve onları bir ortak ad altında toplayan genel tanımlardır. Gündelik hayatta görselliğin etkin bir rol alması,kavramları yalnızca kelimelerin ifadeleri olmaktan kurtarır. Tez; yeni bir tanım olarak sunduğu "görüntü-kavram" ile görsellere farklı bir bakış, okuma şekli getirir. "Görüntü-kavram"lar, görüntüleri okuma ve anlamlandırmaya yönelik filtrelerdir. Düşünce imge ile başlar imaja, forma, duyguya dönüşür. Modern hayat kendini görüntüler, gösteriler üzerinden sunar, tarifler. Dünya nüfusunun büyük çoğunluğu kentlerde yaşamaktadır. şehir statüsüne bürünen kırsal alanların sayısı da gün geçtikçe artmaktadır. Dünyanın görüntüsü gün geçtikçe değişmektedir. Hava fotoğrafları bu değişimin birer fragmanlarıdır. Post-fordist dönem kentleri birer metaya dönüştürmüştür. Görsellik bu metanın temel aracı,bazen de bir tür makyajıdır. Tez; kente ve kent görselliğine görüntü-kavram tanımıyla yeni bir bakma biçimi önerir. Bu yüzyılın iki kaçınılmaz öğesinin "görüntü-kavram"larla yeni bir algılanma,anlamlandırma Ģeklidir. Ġstanbul, panoramik topoğrafyası ve birbirine bakıĢ sunan iki kıyısı ile kendini bakıĢa sunan, izleten bir kenttir. Silüetinin tarihsel geçmiĢi incelendiğinde, bu görselliğin ve topoğrafik formların yapılarla da pekiĢtirilmesi, belirginleĢtirilmesi çabası okunur. Yeterli görsel kaydın üretilmemesi, üretilenlerin korunmama çabası, görselliğin sansürlerle birlikte yeni ifade yolları araması bu coğrafyadaki görsellik okumalarını çok daha ilgi çekici kılmaktadır. Tezin amacı; Ġstanbul görselliğine görüntü-kavram tanımıyla bir algılama yolculuğuna çıkarmaktır. Bu yolculuk kentin görselliğinde ve görüntüsel değiĢiminde en belirleyici kentsel öğenin köprü olduğu sonucuna varır. Köprü, Ġstanbul‟un görüntü-kavramıdır. Ġstanbul‟un bir nakarat gibi tekrarlanan kıtalararası köprü, uygarlıklararası köprü,medeniyetler arası köprü, anadolu- avrupa, doğu- batı, geleneksel – modernin birleştirici köprüsü …. gibi popülist söylemlerini kendisinde toplar. Buna ek olarak; Boğaz köprülerinin inĢası kenti kıyı kenti olmaktan kopartıp, yerel bir ölçekten metropoliten ölçeğe taşımıştır. ivmelenerek artan kent nüfusu geniş otoyollar,yüksek yoğunluklu yapılar,istanbul‟un çeperindeki beş kenti kendine katması gibi, kentin görünümünü her geçen gün değiştiren etkiler yaratmaktadır. Tez metodolojisinde; görüntülerin bazı teknik ve artistik özelliklerini kullanır. Nasıl ki yapıları anlamak için form, strüktür,malzeme, inşa edildiği dönem gibi belli elementleri sorunsallaştırıyorsak, görüntülerin de anlamlarını ve retoriğini anlayabilmemiz için belli elementlerini kullanmamız gerekir.Bu teknik ve artistik yapıtaşları "görüntü-kavramı" sistematize ederek, bir bakma aracına dönüşmesini sağlamaktadır. Bu metodoloji görsel ürünlerin belli başlıklar altında gruplanabilmesini için de önemlidir. Aksi taktirde her görsel ürün, simgelediği anın donmuş birer yansımaları olarak kalacaktır. Meseleyi anlamsal ve deneysel kılan öğe "görüntü-kavram"dır. Örneğin fon, görsel bir üründe konuyu ve odağı belirgin kılmak için kullanılır. Köprü de istanbul görselliğinde olayların mekan, anlam ve konumlarının alt metinlerini vermesi amacıyla fon olarak kullanılmaktadır. Piksel dijital görüntülerin yapıtaĢıdır. Tezdeki bu bölümde hava fotoğraflarında yapılar görüntünün pikselleri gibi yorumlanıp kent için büyüklük, ölçek sorgulamasına gidilmiştir. Blur ; görüntünün soyutlanıp geriye ya anlamın yada duygunun kalmasıdır.Bu bölüm köprünün görüntüyle direkt ilişkisinden ayrıştırıp kavramın anlamsal,duygusal tanımlarına, yorumlarına odaklanır.Çünkü köprü yalnızca görüntüsel anlamlar taşımaz,kavramsal olarak da bu kentin önemli bir parçasıdır.Galata, Haliç, Unkapanı, Boğaz köprüleri inşa edilmeden önce de su istanbul için bir bağ- köprü işlevi taşımakta idi. inşa edilmiş bu köprüler bu görüntü-kavramın maddeselleşmiş yansımalarıdır. istanbul için köprü hem maddesel hem de görüntüsel hem de anlamsal karşılıkları olan bir kavramdır. Kent görselliğinde değiĢim eĢikleri ile köprüler arasında görselliğe de yansıyan bir sonuç çıktığı için görüntü-kavram olarak köprü ele alınmıĢtır.Kentler her geçen gün değiĢiyor. Bu da kentin görüntüsel arkeolojisinin ne kadar zengin olabileceğinin bir kanıtı. Her katman bu katmanların her birinin korelatif ilişkisi yeni bir söz söyleyebilecek güçte. Bu çalışma benim açımdan "görselliğe bakışımı dönüştüren üzerine derinlikli düşünmemi sağlayan bir süreci başlattı ve benim için burada son bulmayacak.Çalışmanın görsellik ve kent üzerine çalışmalar yapacak araştırmacıların da projelerine katkı sağlamasını umut ediyorum.