Istanbul's cultural soundscape: Collecting, preserving and exhibiting the sonic cultural heritage of daily urban life

Bu doktora tezi, kültürü ve günlük yaşamın geleneklerini işitsel bir perspektiften değerlendirmeyi, karakteristik sesleri ve ses alanlarını korumanın yollarını araştırmayı ve kentsel seslere olan toplumsal farkındalığı artırmayı amaçlar. İstanbul'un Sesleri başlıklı bu disiplinlerarası araştırma projesi, ses alanı çalışmaları, somut olmayan kültürel miras, müze çalışmaları, duyusal çalışmalar, etkileşim tasarımı ve deneyim tasarımı gibi alanlardan beslenir. Proje, İstanbul'un güncel kültürel ses alanını detaylı bir şekilde inceler. Günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası olan sesler, somut olmayan kültürel miras açısından çok önemlidir ve korunmayı hak ederler. Seslerin korunması aynı zamanda kültürel hafızayı da güçlendirir. Ancak işitsel kültür, hem sesin fiziksel özelliklerinden dolayı, hem de somut olmayan kültürün dinamik yapısından dolayı yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu yüzden, güncel kültürel ses alanlarının somut olmayan kültürel miras kapsamında bir an önce korunmaya başlaması, günümüz seslerinin gelecek nesillere aktarılması ve kültürel kimliğin sürdürülebilirliği açısından çok önemlidir. Proje kapsamında, öncelikle İstanbul'un önemli kültürel seslerini toplumsal katılımla belirledik. Kültürel kimlik, bireylerin kültürel hafızalarına bağlı olduğu için, toplumun bu konudaki düşünceleri karakteristik sesleri belirlemede çok büyük rol oynuyor. Belirlenen bu sesleri tek tek kaydettik ve Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi'nde herkesin erişebileceği bir ses arşivi oluşturduk. Bu ses arşivini sürdürülebilir, güncellenebilir ve daha zengin bir koleksiyona dönüştürebilmek için, gönüllülerin kendi kaydettikleri sesleri yükleyebileceği etkileşimli bir platform tasarladık. Daha sonra, şehir seslerine olan toplumsal farkındalığı artırmak, etkileşimli ve herkese açık olan ses arşivi fikrini tanıtmak ve toplumu sesleri kaydedip ses arşivine yüklemek konusunda cesaretlendirmek için biri etkileşimli diğeri ise deneyimsel olmak üzere iki sergi tasarladık. Sergiler sırasında yaptığımız araştırmalara göre, ziyaretçilerin seslerle duygusal bir bağı olduğunu ve onların bunu sergiye gelmeden önce farketmediklerini gözlemledik. Ziyaretçiler, sergileri gezerken kültürel seslerin önemini anladılar ve katkıda bulunmaya başladılar. Araştırmalarımızın sonuçlarına dayanarak söyleyebiliriz ki; tasarladığımız sergiler, seslere olan toplumsal farkındalığı artırmada ve işitsel kültürel mirası korumada büyük rol oynuyor.