İstinat duvarlarının bilgisayar yardımı ile projelendirilmesi

58 ÖZET Bir beloıı.ıı me istinat duvarı tasarlanırken kayma ; devrilme, zemin basıncının emniyet sınırını aşmaması, beton basıncının emniyet sınırını aşmaması ve toptan göçme tehlikelerine karşı koyabilmesi amaçlanmaktadır.Tasarımın ilk aşaması boyutlandırmadır. önce belirli tecrübelere dayanarak veya literatürde verilen ölçülendirme kriterlerine göre bir boyut seçilir. Daha sonra bu seçilen boyutun sırasıyla şu tahkikleri sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir : Kayma tahkiki, devrilme tahkiki, taban basıncı tahkiki, toptan göçme tahkiki ve betonda gerilme tahkiki. İstinat duvarının kaymaya karşı güvenli olabilmesi için kaymaya karşı koyan kuvvetler toplamının, yapıyı kaydırmaya çalışan kuvvetlerden yeteri oranda daha büyük olması gerekir.Aynı şekilde duvarın devrilmeye karşı emniyetli olabilmesi için de topuk noktasına göre devrilmeye karşı koyan momentler toplamının, devirmeye çalışan momentler toplamından yeteri oranda büyük olmalıdır.Zemin basıncı tahkikinde ise temel altında oluşan zemin basıncının zemin emniyet gerilmesini aşmaması ayrıca da sıfırın altına düşmemesi İstenmektedir.Toptan göçme tahkikinde ise şev kesitinde oluşması muhtemel kayma dairelerinden en kritik kayma dairesinin yarıçapının topuktan geçtiği varsayılan kayma dairesinin yarıçapından büyük olmaması gereklidir.Son olarak da gövde ve temelin betonarme hesabı sonucunda bulunan gerilmeler (basınç ve kayma) öngörülen emniyet gerilmelerini aşmamalıdır. İstinat duvarlarının hesabı yapılırken genellikle doprer^Jen.1o,ry» yapıya gelecek ilave etkiler dikkate alınmamaktadır. Çünkü bu hem ek bir maliyet getirmekte he de hesapları güçleştirmektedir. Ancak inşaat sektöründeki İlerlemeler göz önüne alındığında ve yapıların büyüklükleri düşünüldüğünde deprem kuvvetlerini de hesaba dahil etmenin ne kadar gerekli olduğu ortaya çıkmaktadır. İstinat duvarlarının tasarımı esnasında amacımız emniyetli tarafta kalmak koşuluyla en ekonomik çözümü elde etmek olmalıdır. Kazı, dolgu ve duvar malzemesi açısından en ekonomik çözümü değişik verilerden elde edilen bulguların karşılaştırılmasına bulabiliriz.59 Betonarme istinat duvarlarının el ile hesabı zor olmamakla birlikte hesabın değişik boyutl-r için tekrarlanması oldukça zaman alıcı olabilir. Bundan dolayı el ile hesaplarda maksimum oranda ekonomikliği yakalamak büyük oranda tecrübeye dayanmaktadır. Hazırlanan bilgisayar programı yardımıyla konsol tipi betonarme istinat duvarlarının deprem etkileri göz önüne alınarak veya deprem etkileri göz önüne alınmadan tasarımı gerçekleştirilebilmektedir. Program tasarıma boyutlandırma ile başlamakta, bütün tahkikleri sağlayacak şekilde bir son boyut oluşturuncaya kadar devam etmektedir."