İstinat duvarına etkiyen dinamik toprak basınçları

İstinat duvarları, iki farklı kottaki toprak yüzeyini tutmaya yarayan mühendislik yapılarıdır. Yanal itkilerin etkisi altında olan istinat duvarları, bu itkiye karşı koyacak şekilde tasarlanmalıdır. İstinat yapılarına statik yüklerin dışında dinamik yükler de etkimektedir. Özellikle birinci derece deprem bölgelerinde oluşan ek dinamik kuvvetler deprem sırasında önemli olmaktadır. Bundan dolayı güvenli bir şekilde tasarlanabilmeleri için duvar arkasında oluşacak statik yüklerle birlikte depremlerin oluşturduğu dinamik yüklerin de boyutlandırmada göz önüne alınması gerekmektedir. Bu çalışmada istinat duvarlarına etkiyen dinamik toprak basınçları farklı yöntemlere göre belirlenmiş ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Bu kapsamda Mononobe-Okabe, Seed-Whitman ve Wood olmak üzere 3 Yarı Statik yöntem ve Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik, Amerika Deprem Yönetmeliği, Japonya Deprem Yönetmeliği, Hindistan Deprem Yönetmeliği ve Eurocode 8 Deprem Yönetmeliği olmak üzere 5 temel yönetmelik ele alınmıştır. Bu hesaplama yöntemleri arasındaki farkların görülebilmesi amacıyla ülkemizde yürürlükte olan yönetmelik hükümleri gereğince değişik yükleme durumları için parametrik bir çalışma yapılmış, deprem bölgelerine göre istinat duvarına gelen dinamik ve toplam itkinin pratik amaçlar doğrultusunda belirlenebilmesi için tablo ve grafikler sunulmuştur. İstinat duvarına etkiyen dinamik toprak basınçlarının istinat duvarı yüksekliği (H), kayma mukavemeti açısı ( ), sürşaj yükü (q) ve duvar arkası dolgu eğimi (i) parametreleri ile etkisi incelenerek, analiz sonuçları çizelge ve şekiller ile yorumlanmıştır. Ayrıca, istinat duvarlarında tasarım için gerekli olan itki ve momentlerin belirlenmesi amacıyla Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik ve Eurocode 8 Deprem Yönetmeliği için itki ve devirici momentlerin belirlendiği tablolara yer verilmiştir.