İşverenin haklı nedenle fesih hakkının sözleşmelerle sınırlandırılması

İş hukukunun temel amaçlarından birisini de işçilerin feshe karşı korunması oluştur. Kanunlarla sağlanan koruma yeterli düzeyde olmadığı için uygulamadaki bu eksiklik toplu iş sözleşmeleri marifetiyle yapılmasını zorunlu kılmıştır. Gerek iş hukukunun genel karakteristiği gerekse de sözleşme özgürlüğü ilkesi işçi ve işverene bu alanda bir hareket serbestisi ve alanın genişletilmesi imkânı sağlamaktadır. Haklı nedenle feshin Kanunlarla ve sözleşmelerle yapılan sınırlandırmaları dışında bir diğer sınırlandırma şekli hukukun genel ilkeleri ile yapılan sınırlandırmadır. Bu ilkelerin başlıcaları; dürüstlük kuralları, ölçülülük ilkesi, hakkın kötüye kullanılması yasağı, eşitlik ilkesidir. İşveren üzerinde bir baskı kurarak iş sözleşmelerinin keyfi olarak sona erdirilmesini engellemek ve iş güvencesi sağlamak adına iş sözleşmelerine cezai şart eklenmesi de işverenin fesih hakkının dolaylı yoldan sınırlandırılması yollarından biridir. Bu bakımdan cezai şart sadece tarafların zararını telafi etme amacına hizmet etmemektedir. Uygulamada sıklıkla karşımıza çıkan cezai şart ile feshin sonuçlarına ilişkin bir hüküm bağlanmıştır. Buna göre borcuna aykırı davranan işverenden, işçi cezai şartın ödenmesini talep edebilecektir. Çalışmamız kapsamında, mevzuat düzenlemeleri ve öğretideki görüşler dikkate alınarak iş sözleşmesinin haklı nedenle feshinin sözleşmelerle sınırlandırılmasının sınırları ve kapsamı belirlenmeye ve yeri geldikçe yargı kararlarına yer verilerek, bu hususta doktrin ve uygulamaya yol gösterilmeye çalışılmıştır.