İyonküre plazmasında yayılan yüksek frekanslı (HF) elektromanyetik dalgaların alan şiddetinin hesaplanması ve ölçülmesi

ÖZET Doktora Tezi İYONKÜRE PLAZMASINDA YAYILAN YÜKSEK FREKANSLI (HF) ELEKTROMANYETİK DALGALARIN ALAN ŞİDDETİNİN HESAPLANMASI VE ÖLÇÜLMESİ İbrahim ÜNAL Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı 2003, Sayfa: 79 3-30 MHz arasındaki dalgalara yüksek frekanslı (HF) elektromanyetik dalga denir. Yüksek frekans bandındaki dalgalar iyonküre plazması tarafından yansıtılan ve uzak mesafelere kadar yayılabilen dalgalardır. Özellikle güvenlik bakımından HF bandındaki haberleşmeler halen çok önemlidir. Bu banttaki haberleşmenin daha verimli yapılabilmesi için, iyonküre parametrelerinin yanında dalga yayılım özelliklerinin de bilinmesi gerekir. Bu tezde, dikey ve eğik yayılan HF radyo dalgası ve dalganın elektrik alan şiddetinin iyonküre parametrelerine bağlı ifadeleri elde edilmiştir. Bu ifadeler kullanılarak elektrik alan şiddetinin sayısal değerleri hesaplanmıştır. Elektrik alan şiddetinin yükseklik, günlük, ve mevsimsel değişimleri incelenmiştir. Genel olarak elektrik alan şiddetindeki zayıflama gece saatlerine göre gündüz saatlerinde daha fazladır. Dalga, iyonkürenin alt bölgelerinde daha fazla zayıflamaktadır. Mevsimsel olarak dalganın yaz aylarındaki zayıflaması kış aylarına göre daha fazladır. Frekans büyüdükçe dalganın zayıflaması azalmaktadır. Teorik olarak elde edilen bu sonuçlar ITU-R HF alan şiddeti ölçüm sistemi ile alman deneysel veriler ile karşılaştırılmıştır. Genel olarak teorik sonuçların deneysel sonuçlarla uyum içerisinde olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: İyonküre, HF bandı, alan şiddeti, dalga sönümü. XI