İyonya bölgesi kült yapılarında yer seçimini belirleyen etmenler

ÖZET Bu çalışmanın amacı, Eski Yunanlılar için kült yapılarının kutsallığının, yapının inşa edildiği topraktan geldiği, yani kutsallığın kült yapısına değil, bulunduğu toprağa ait olduğu varsayımından yola çıkarak, İyonya Bölgesi' nden seçilmiş bazı kült alanlarının yer seçimi kriterlerini sorgulamaktır. Çalışmada Eski Yunanlılarda dinsel hayatın toplumsal hayatla ne kadar iç içe olduğu ve dinsel olan ile din dışı olan arasındaki çizginin belirsizliğinin altı çizilmiş; dinin dogmatik olmayan yapışma bağlı olarak, kültlerin ve kült yapılarının bölgesel farklılıklar gösterdiği vurgulanmıştır. İyonya' da bulunan belli başlı kült alanları konu kapsamına dahil edilmiş, seçilen yapıların konumlan, kentle ve topografyayla ilişkileri ve kült özellikleri bağlanımda sorgulanmış ve bu sorgulama sonrasında kent içi ve kent dışı kutsal alanlar olarak iki ayrı kategoride değerlendirilmişlerdir. Bu değerlendirme sonucunda, kent içi kutsal alanların konumlanma, kentteki sosyal hayatın gelişimi ve değişen yönetim biçimleriyle bağlantılı olduğu, kutsal alanlann kentli değerleri ifade eden tanrılara adanmasının tercih edildiği ve kutsal alanın göz önünde ama ulaşılması zor bir yer olduğu izlenimini verebilmek için, kent içindeki yüksek kottaki noktaların seçildiği sonucuna vanlmıştır. Kent dışı kutsal alanlar ise vahşi doğa ile uygar insan arasında bir ara geçiş alanlandır, bir anlamda da onlan kontrol eden kentlerin bulunduklan arazi üzerinde hak iddia etmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda bölgede yaşayan diğer topluluklarla ilişki kurmayı kolaylaştıran güvenli bölgeler olarak değerlendirilebilirler. Anahtar Kelimeler: İyonya, Kült Yapılan, Temenos, Yer Seçimi, Tapmak iv