İzmir ilindeki aile hekimliği asistanlarının yasal yetki ve sorumlulukları hakkında bilgi düzeyleri ve tutumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Tıp mesleği, en riskli uygulama alanlarından biridir. Hekim, hastasıyla ilgili sadece olayın tıbbi yönünü değil, ayrıca idari ve adli yönünü de bilmek zorundadır. Hekim meslek pratiği sırasında bilerek veya dikkatsizlikle veya ihmal yoluyla hastalarına verdiği zarardan, hekimlikle ilgili yasalardaki kurallara uymamaktan, teşhis ve tedavideki gerekli en son bilimsel yöntemleri uygulamamaktan ve mesleğindeki acemiliğinden dolayı sorumlu tutulabilmektedir (1). Bu çalışmayla, İzmir ilindeki aile hekimliği ana bilim dallarında uzmanlık eğitimi almakta olan asistan hekimlerin, yasal yetki ve sorumlulukları hakkında bilgi düzeyini ve yaklaşımlarını saptamak amaçlanmaktadır. Yöntem: Kesitsel analitik tipte olan çalışmamız Ekim 2021– Kasım 2021 tarihleri arasında İzmir ilinde eğitim görmekte olan Aile Hekimliği asistanlarına uygulanmıştır. Toplamda 209 Aile Hekimi asistanına ulaşılmıştır. Bu çalışmada bireylere sosyodemografik hasta bilgi anket soruları, araştırmacı tarafından literatür ve ilgili kanunlar taranarak oluşturulmuş bilgi düzeyi ve tutum anketi uygulanmıştır. Bu anket sanal ortamdan ulaştırılarak online anket formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın verileri IBM SPSS versiyonu 26 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: İzmir ilinde olan Aile Hekimliği uzmanlık alanında eğitim almakta olan asistan hekimlere 1 Ekim 2021- 30 Kasım 2021 tarihleri arasında 209 kişiye online anket uygulanmıştır. Katılımcıların %62,2'si (n=128) kadın, %38,8'si (n=81) erkektir, yaş ortalaması 28,22±2,23'tür. Hekimlik meslek yılı %60,3 'ü (n:126) 3 yıl ve altı, %39,7' si (n:83) 3 yıl iii üstüyken, aile hekimliğinde asistanlık yılı ise %57,9 ' u (n:121) 1.kıdem, %13,9'u (n:29) 2.kıdem, %28,2' si (n:59) 3.kıdemdir. %16,7'si (n:35) yasal yetkiler konusunda eğitim almışken, %83,3'ü (n:174) eğitim almadığını belirtmiştir. Katılımcıların %12,9'u (n:27) daha önce soruşturma geçirmiş olup, %87,1'i (n:182) ise soruşturma geçirmemiştir. Soruşturma geçirenlerin de % 8' i (n:2) ceza almıştır. %82,8'i (n:173) her yıl düzenli mesleki sigortasını yaptırdığını, %17,2 'si (n:36) de düzenli yaptırmadıklarını belirtmiştir. %16,7'si (n:35) beyaz kod verdiğini, %83,3'ü (n:174) beyaz kod vermediğini belirtmiştir. Bilgiye ulaşımın %31,6'sı (n:66) kurumlardan, %65,1'i (n:136) meslektaşlardan, %79,4'ü (n:166) internetten ulaştığını belirtmiştir. Bilgi sorularından en çok doğru yanıt verilen soru 4. soru 'Hekimin tıbbi müdahaleyi iyileştirmeyle sonuçlandırma, hastanın sağlığına kavuşacağı yolunda bir güvence verme zorunluluğu vardır.', en fazla yanlış cevaplandırılan soru ise 5. soru 'ASM'de çalışırken hekim hatası nedeniyle verdiğiniz zarardan ötürü hasta şahsınıza karşı maddi tazminat davası açabilir.' sorusudur. Sonuç: Çalışmamızda İzmir ilinde eğitim almakta olan Aile Hekimliği asistan hekimlere yaptığımız çalışmada "yasal yetki ve sorumlulukları hakkında bilgi düzeyleri" konulu çalışmada hekimlerin orta düzeyde bilgi sahibi oldukları ve bilmedikleri konularda sorumlu olabilecekleri tutumsal davranışlara rastlanmıştır. Malpraktis davalarının her geçen gün artması ve aile hekimlerine yüklenen sorumluluklarının ve iş gücünün de artıyor olması, aile hekimlerine gerek tıp fakültesi eğitimi boyunca gerekse asistanlık süresince veya meslek içi eğitimlerde hekim hak ve sorumlulukları ile ilgili kapsamlı bir eğitimin verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.