İzmir'in bir mahallesinde yaşayan geçici koruma altındaki Suriyelilerde sağlık okuryazarlığı ve sosyo-demografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi

Amaç: İzmir, Gaziemir İlçesi'nde geçici koruma altındaki Suriyeli nüfusta sağlık okuryazarlığı ve etkileyen faktörlerinin incelemesi çalışmanın amacıdır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel bir araştırmadır. Mart-Mayıs 2018 tarihleri arasında İzmir'in Gaziemir ilçesindeki Sarnıç ve Aktepe mahallelerinde yaşayan, geçici koruma altında olan 18 yaş ve üstü Suriyelilerde yapılmıştır. Yaklaşık olarak 1000 Suriyelinin yaşadığı bölgede 280 kişiye kartopu yöntemiyle ulaşılarak yüz yüze görüşmeler ile anket uygulanmıştır. Sağlık okuryazarlığı (SOY), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 ölçeği (TSOY-32) Arapçaya çevirerek değerlendirilmiştir. Yeterli SOY ile ilişkili faktörleri belirlemek için lojistik regresyon modellemesi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada 280 Suriyeli ulaşılmıştır. Katılımcıların %28.2'si erkek, %71.8'i ise kadındır. Katılımcıların ortalama yaşı 35.9±14.1'dir. Katılımcıların %21.4'ü okula gitmemişken, %27.2'i lise ve üzere eğitimi almıştır. Katılımcıların Türkiye'de yaşadığı ay ortalaması 47.9 ± 15.6'dır. Katılımcıların SOY indeks ortalaması 20.3± 8.8'tir. Katılımcıların %70.8'i yetersiz (<25 puan), %22.7'i sorunlu (25-33 puan), %5.8'i yeterli (33-42 puan) ve %0.7'sinin mükemmel (>42-50 puan) SOY'a sahip olduğunu saptanmıştır. Katılımcıların öğrenim durumu ve algılanan gelir durumu arttıkça alınan SOY puanları artarken, yaş arttıkça alınan puanlar düşmektedir (p<0.01). Türkçe konuşabilenler (p<0.01), gelir getiren bir işte çalışanlar (p<0.01), kronik hastalığı olmayanlar (p<0.01) ve Türkiye'de daha uzun kalanlarda (p=0.045) yeterli düzeyde SOY sahip olma anlamlı olarak daha yüksektir. Çok değişkenli analizlere göre yüksek eğitim düzeyinde olma 9 kat (OR=9.1, 95% GA=4.4-8.9)daha fazla; Türkçe konuşabilme ise 7 kat (OR=7.2, 95% GA=3.0-17.1)yeterli SOY düzeyine sahip olmakla ilişkilidir. Sonuç: Katılımcıların %93.5'inin yetersiz veya sorunlu SOY düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin eğitim düzeylerini yükseltici ve Türkçenin öğretilmesine yönelik çalışmalar, Suriyelilerde SOY'un dolayısıyla sağlık durumunun yükselmesine katkı sağlayacaktır.