İzmir vadeli işlem ve opsiyon borsası'nda hisse senedine dayalı futures işlemlerin spot piyasa etkinliğine katkısı: İMKB 30 endeksi için bir uygulama

4 Şubat 2005 tarihinde İzmir'de açılan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda (VOB) İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'ndaki (İMKB) hisse senetleri 30 endeksi üzerine futures işlemler yapılmaya başlanmıştır. Çalışmada futures işlemlerin spot piyasa etkinliği üzerindeki etkisi, rassal yürüyüş modeli test edilerek araştırılmıştır. Rassal Yürüyüş modelinin uygulaması korelogram testi ve birim kök testi ile yapılmıştır. İnceleme kapsamına alınan İMKB30 günlük kapanış fiyatları 1 Ocak 2003 ? 1 Şubat 2005 ve 4 Şubat 2005 ? 30 Nisan 2007 olarak iki döneme ayrılarak analiz edilmiştir. Korelogram testi ve birim kök testi sonuçları İMKB30 endeksinin VOB'da futures işlemlere geçiş öncesinde ve sonrasında zayıf formda etkin olduğunu göstermiştir. Futures piyasa ile spot piyasa arasında kısa ve uzun dönem ilişkisi olup olmadığını görmek için Engle-Granger eşbütünleşme testi uygulanmış ve hata düzeltme modeli oluşturularak iki piyasa arasındaki nedensellik araştırılmıştır. VOB30 endeksiyle İMKB30 endeksleri arasında uzun ve kısa dönemli bir ilişki görülmüştür. Neden sonuç ilişkisinde VOB30 endeksinin İMKB30 endeksinin nedeni olması beklenirken tersine, İMKB30 endeksinin VOB30 endeksinin nedeni olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, VOB30 endeksinin İMKB30 endeksine etki etmediği, spot piyasa etkinliği üzerinde olumlu katkı yapamadığı bulgusu elde edilmiştir.