Jeodezik gözlemlerle orta fayındaki gerinim parametrelerinin belirlenmesi

Bu çalışmada, literatürde sınırlı sayıda çalışma bulunan ve jeodezik verilerin yetersiz kaldığı Çankırı'nın Orta ilçesinde yer alan Orta (Dodurga) fayına ait tektonik hareketlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çankırı bölgesinde sismik aktiviteler artarak devam etmektedir. Bu kapsamda, Orta Fayı ve çevresini kapsayan bir alanda 15 noktadan oluşan bir GNSS ağı oluşturulmuştur. Bu ağda Kasım 2023 ve Ağustos 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen 4 kampanya GNSS ölçmesi sonucunda elde edilen verilerin değerlendirmesi yapılarak Çankırı Orta fayına ait güncel hız alanı hesaplanmış ve Avrasya plakası sabit alınarak çalışma bölgesinde yıllık 15–20 mm'lik Batı yönünde bir hareket belirlenmiştir. Bu hız verileri ile üretilen gerinim alanı incelendiğinde yaklaşık KD-GB yönlü baskın açılmalar ve KB-GD yönlü sıkışmalar göze çarpmaktadır. Açılma değerlerinin çalışma alanının güneydoğusundan kuzeybatısına doğru artış gösterdiği, sıkışma değerlerinde ise bu durumun tersinde bir eğilim gözlenmektedir. Elde edilen bulgular 2000 yılında meydana gelen Orta-Çankırı (Mw:6.0) depreminin odak mekanizması çözümü ile karşılaştırıldığında, gerinim alanı ve odak çözümü sonuçlarının uyum içerisinde olduğu görülmektedir. Orta Fayı, sahip olduğu deprem üretme potansiyeli ve 5 milyondan fazla insanın yaşadığı Ankara'ya (50-70 km) olan yakınlığı nedeniyle bölge için kritik bir risk taşımaktadır. Bu nedenle, bölgedeki hız ve gerinim alanına dair mevcut çalışmalara ek olarak, bu fay üzerindeki gerinim birikiminin çok daha yüksek doğrulukla belirlenmesi gerekmektedir. Bu sayede, gelecekteki depremlerin tekrarlama periyotları ve potansiyel büyüklükleri gibi önemli parametreler hesaplanabilecektir. Orta Fayı ve çevresinin deprem potansiyeline dair öncül sayısal bulgular sağlayan bu çalışmadan elde edilen gerinim değerlerinin bölge için görece yüksek olması nedeniyle, yapılacak yorumlamaların ve risk değerlendirmelerinin daha geniş bir ölçü ağı kullanılarak ilerleyen yıllarda sürdürülmesi, bölgenin sismik riskiyle ilgili daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesine olanak sağlayacaktır.