Jinekoloji hastalarında insan papilloma virüsünün (HPV) moleküler tespiti için idrar ve servikal sürüntü örneklerinin karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: HPV servikal kanserin en önemli etkenlerinden biri olup, tanı ve tarama sürecinde HPV DNA saptanması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, servikal sürüntü ile eş zamanlı alınan ilk akım idrar örneklerinden elde edilen HPV DNA sonuçları karşılaştırılarak idrar örneklerinin tanısal performansı değerlendirildi. Ayrıca HPV DNA pozitifliği ile sitolojik anormallikler arasındaki ilişki incelendi. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, MCBÜ Tıp Fakültesi Hafsa Sultan Hastanesi Jinekoloji Polikliniği'ne Eylül 2024–Mart 2025 tarihleri arasında başvuran, 18–65 yaş aralığında 300 kadın dahil edildi. Servikal sürüntü ve idrar örnekleri QIAscreen HPV PCR Test kiti ile çalışıldı. Sitoloji Bethesda 2014'e göre değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde SPSS ve MedCalc programları kullanıldı. Bulgular: HPV DNA pozitifliği; servikal örneklerde %19.3 (n=58), idrar örneklerinde %15.3 (n=46), her iki örnekte eşzamanlı %14 (n=42) olarak bulundu. Servikal örnekler referans alındığında, idrar örneklerinin HPV DNA saptamadaki duyarlılığı %72.4, özgüllüğü %98.4 ve doğruluğu %93.3 idi. İki örnek türü κ = 0.768 ile iyi uyum gösterdi. Servikal ve idrar örneklerinde saptanan HPV genotiplerinde tam uyum görüldü. Ct değerleri karşılaştırıldığında, idrarda ortalama Ct değeri servikale göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (27.43±3.94 vs 23.05±4.39; p<0.0001). Ayrıca servikal Ct arttıkça idrar Ct değeri de anlamlı artış gösterdi (r = 0.40, p = 0.0086). ROC analizi, servikal örnekler için ≤ 25,6 ve idrar örnekleri için ≤ 29,59 olan optimal Ct kesme değerlerinde yüksek tanısal performans gösterdi. Hastaların 10'unda servikal sitolojik anormallik tespit edilip, 8'i ASC-US, 2'si LSIL olarak sınıflandırıldı. Bu hastaların 5'inde iki örnek türünde de pozitiflik saptanıp, pozitiflik oranı anormallik şiddetiyle arttı (ASC-US %37.5, LSIL %100). Sonuç: İdrar örnekleri, servikal HPV DNA pozitifliğini yüksek özgüllük ve güçlü uyum düzeyiyle yansıtabilmektedir. Bu doğrultuda, idrar temelli HPV DNA testlerinin tarama programlarına entegrasyonu; hasta katılımını artırarak serviks kanserinin erken tanısına katkı sağlayabilecek etkili bir strateji olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: HPV DNA, idrar örneği, servikal sürüntü, tanısal performans, Ct değeri, duyarlılık, özgüllük.