Jose Ortega Y Gasset'te kültür yaşam antinomisi

Bu çalışma, Jose Ortega Y Gasset'in kültür-yaşam antinomisini konu edinmektedir. Kültürü çağın yaşam dizgesi olarak tanımlayan Gasset'e göre çağının yaşamsal düzeyinin altında kalan insan, diğerlerine oranla bir tür alt insan olmaktan öteye geçemez. Onun için insan tarihsel bir varlık olmakla birlikte şimdiki yaşamını ve geleceğini, geçmiş yaşamından elde ettiği deneyimleriyle yapılandırır. Bu yüzden insan için yaşadığı toplumda sahip olduğu değerler anlam yüklü özellikler taşır ve toplumun değerleri yaşanılan kültür tarafından şekillenir. Örneğin Ortaçağ'da yaşayan insanlar için vahiy önemli bir değer taşımaktadır. Çünkü insanlar için vahiye olan inanç, varoluşun getirdiği felaketlerle ve karabasanlarla baş etmeyi sağlamaktadır. Öyleyse insanların yaşamlarını devam ettirmek için kültürün ayrı bir yeri vardır. Kültür, insanoğlunun kendisini yok olmaktan kurtaran bir gerçek üzerindeki öğreti egemenliğidir. Diğer taraftan yaşam ise bir temel parçacığın oluşumu ve yok oluşu arasında geçen ortalama süredir. Ayrıca bu süre boyunca tercihlerimiz doğrultusunda yaşadığımız ve yaptığımız ne varsa yaşamın tümü içinde bize bir anlam ifade etmektedir. O halde yaşamın değeri ise tek başına kendinde değil bizim ona yüklediğimiz anlamdadır. Yaşamın değerini ve anlamını yoksun bırakan, tarihsel bir bunalımın kapısını aralayan kitleselleşmenin, insanın geleceğini tehdit ettiğine dikkat çeken Gasset, bu sorunun önüne eğitim sayesinde ve kitlelere kültür aktarımı yapılarak geçilebileceğini ifade etmiştir. Gasset, kültür yoluyla yeniden biçimlenmeyi amaçlamıştır. Bu yüzden aklı yeniden yaşamsal bağlama oturtarak, kültürü yeniden yaşamsallaştırmayı hedeflemiştir. Ayrıca "yaşamsal akıl" kavramını ortaya atmış ve bu kavramla felsefesinin temelini oluşturmuştur. İnsanın yaşamsal bir tehlike olan hayatını kültürle mutluluğa erişeceğini düşünmektedir.