Jürgen Habermas teorisindeki ekonomik sistem, politik sistem ve sosyo-kültürel sistem ilişkilerinin çağdaş İslami düşüncedeki yeri

Habermasyan Teori" politik, ekonomik ve sosyo-kültürel sistem ile Parsons'un belirttiği temel fonksiyonları yerine getirmektedir. Devletin, girişimcinin ve değerlerin bulunduğu bu sistemler araç olarak; güç, para ve değerleri kullanmaktadır. Hayat evrenini oluşturan bu alt sistemler; şekli ve içeriksel alışveriş alanları oluşturmaktadır. Bu alanların birbirinden kopması ve kendi iç mantığı ile hareket etmesi sonucu; kolonize sorunu, krizler ve psikolojik patolojiler meydana gelmektedir. Habermas tüm bu sürecin rasyonel olabilmesi için "İletişimsel Rasyonellik" önerisinde bulunmaktadır. Bu düzeye, iletişim ahlakının oluştuğu, bireylerin konsensüse ulaştığı bir seviyede ulaşılabileceğini belirtmektedir. Bu seviyeye ulaşabilmek için Nursi ise temel olarak din kurumunu, meşru demokrasiyi, açık toplumu, ekonomide ahlakiliği ve bu kurumu harekete geçirecek "İla-i Kelimetullah" ı önermektedir. Din kainattaki tüm düzenlerle alakalı olduğu gibi insanlar için bir yol gösterici, geliştirici ve tatmin edici bir unsurdur. "Habermasyan Teori" de olduğu gibi Nursi'de sosyal sistem; ekonomik, politik ve sosyo-kültürel alışveriş alanları üzerinde şekillenmektedir. Mannan ise sosyal sistemi; faiz, sömürü yasağı ve insan eşitliği üzerine oturtur. Mannan tamamen İslami toplum modellemesine gitmektedir. Bu çalışmada mantıksal bir süreç takip edilerek öncelikle Habermas'ın, Nursi'nin ve Mannan'ın hayatı, teorik görüşü ve sosyal sistem olgusu; toplumsal ve psikolojik sonuçları incelenecek, ardından sosyal sistemin sacayakları olan; ekonomi, politik ve sosyo-kültürel sistemlerin çerçeveleri oluşturup, bu sistemler arasındaki ilişkileri incelenip yapılması gerekenler ele alınacaktır.