Kabak sarı mozayik virüsü (Zucchini Yellow Mosaic Virus, ZYMV)'nün tanısı ve bitki aktivatörleri kullanılarak mücadele olanaklarının araştırılması

Kabakgil yeti ştiriciliği yap ılan alanlarda Zucchini Yellow Mosaic Virus (ZYMV) ekonomik kayıplara neden olan en önemli virüs hastal ıklarından biridir. Çal ışma; Adana ve İçel illeri ile çevresinde örtü alt ı ve aç ık alanda yeti ştirilen kabakgillerde saptanan ZYMV izolatının (ZYMV-FM) biyolojik, serolojik ve moleküler yöntemler kullan ılarak tan ısının yapılması ve bitki aktivatörlerinin ZYMV mücadelesinde kullan ım olanaklar ının araştırılması amacıyla 2006- 2007 yılları arasında yürütülmüştür. Araziden toplanan ve virüslü oldu ğundan şüphelenilen bitkiler, öncelikle ELISA yöntemi ile testlenmi ş ve hastal ık oranı % 51.2 olarak hesaplanm ıştır. ZYMV ile infekteli olan örnekler içerisinde biri kodlanarak, mekanik inokulasyon ve vektör ile ta şıma denemesi çalışmalarında kullanılmıştır. ZYMV ile infekteli test bitkilerinden total RNA ekstraksiyonu yap ılmış ve bunlar RT-PCR yönteminde kullan ılmıştır. Ayr ıca ham bitki ekstrakt ı kullan ılarak IC-RT-PCR yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen PCR ürünleri agaroz jel elektroforez ile test edilmi ş ve beklenen band büyüklükleri gözlenmiştir. Kabakgillerde ZYMV' ye kar şı dayan ıklılığın uyar ılması çal ışmalarında ise, ACTIGARD, MESSENGER ve ISR-2000 bitki aktivatörleri kullan ılarak saks ı ve arazi denemeleri ile bu hastal ığa kar şı etkinlikleri belirlenmi ştir. ACTIGARD uyguland ıktan 48 saat, MESSENGER ve ISR 2000 uyguland ıkta 72 saat sonra ZYMV uygulanan bitkilerde kontrol bitkilerine göre simptom çıkış süresinde farklılıklar gözlenmiştir. Yapılan histokimyasal boyamalar ile de; bitki aktivatörleri uygulanan bitkilerde teşvik edilmi ş dayan ıklılıktan dolay ı meydana gelen Lignin sentezi ile H 2O2 birikiminin varlığı saptanmıştır. Anahtar kelimeler: ZYMV, RT-PCR, Bitki Aktivatörü, SAR, Histokimyasal Boyama