Kâbisî ve Zernûcî'nin eğitim görüşlerinin karşılaştırılması

İslam, eğitim-öğretime oldukça önem veren bir dindir. Hz. Peygamberin "Ben bir öğretmen olarak gönderildim." sözü de öğrenme ve öğretme faaliyetlerini hızlandırmıştır. Bu eğitim- öğretim faaliyetleri, İslam'ın yayılmasında da oldukça etkili olmuştur. Müslüman toplumlar tarih boyunca başarılı eğitim kurumları kurmuş, Müslüman eğitimciler de eğitim- öğretim faaliyetlerini bu teşkilatlı yapılar içerisinde sürdürmüşlerdir. Bu araştırmanın konusu, bahsi geçen Müslüman eğitimcilerden kabul edilen Ebu'l Hasan El-Kâbisî ve İmam Burhaneddin ez-Zernûcî'nin eğitim ve öğretim hakkındaki görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu incelemeyi yaparken temel amaç, bu âlimlerin eğitim- öğretim görüşlerinin kendi aralarındaki benzerlik ve farklılıklarına yer vermektir. Bu, aynı zamanda araştırmanın önemini de ortaya koymaktadır. Literatür incelendiğinde her ne kadar Zernuci'nin ve Kabisi'nin tek tek görüşleri ele alınmış olsa da birbirlerinin görüşleri karşılıklı olarak incelenmediği görülmüştür. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden literatür taramasına başvurulmuştur. Literatür taramasında Kâbisî'nin Er-Risaletü'l Mufassala kitabı ve Zernûcî'nin Ta'limü'l-Müte'allim' kitabı incelenmiştir. Her iki Müslüman âlimin de eserlerinin günümüze kadar ulaşmış olması, araştırmada veri elde etmeyi kolaylaştırmıştır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu ve önemi, problemi, amaçları ve bu konuda yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Birinci bölümde her iki müellifin hayatı, yaşadığı ülke ve dönemi, eserleri, hocaları, talebeleri ve yazma gayeleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde araştırmanın temel sorusu ve alt soruları üzerinden, müelliflerin görüşleri karşılaştırılmıştır. Elde ettiğimiz bulgulara göre Kâbisî ve Zernûcî'nin eserlerinde, eğitimcilerin öğrencilerine karşı şefkat ve merhametli olmaları konusunda tavsiyeleri belirlenmiş ve hangi eğitim-öğretim yöntemlerini kullandıkları tespit edilmiştir. Her iki müellifin eğitim-öğretimde önceliklerinin tasnifi belirlenmiş, öğretimde gerekli, caiz ve caiz olmayan konuların neler olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Her iki müellifin eğitim-öğretimle ilgili kullandıkları kavramlar ve eğitimlerinin muhtevasının neler olduğu hakkında bilgiler tespit edilmiştir. Ayrıca temel eğitim felsefesinde varlık, bilgi ve değer anlayışlarının neler olduğu, eğitimde tatil günleri, kadın eğitimine bakış açıları, çocuk eğitiminin nasıl olduğu bilgisine de ulaşılmıştır. Bununla birlikte eğitimde kullandıkları kavramlar ve tavsiye ettikleri yöntemler bakımından çoğunlukla ortak görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Bu benzerliğin özünde eğitime bakışlarındaki İslam anlayışının etkili olduğu ifade edilebilir. Ayrıca var olan küçük farklılıkların ise yaşadıkları bölgede yaygın olan ve mensup oldukları mezhepsel farklılıklara dayalı olarak oluştuğu da söylenebilir.