Kabul ve kararlılık terapisi temelli müdahale programının ergenlerin sosyal kaygı düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli müdahale programının, ergenlerin sosyal kaygısına etkisini araştırmaktır. Bu araştırma lise öğrencilerinin sosyal kaygılarını azaltmaya yönelik olarak geliştirilen ACT temelli müdahale programının etkililiğini incelemeyi amaçlayan yarı deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri sosyal kaygı düzeyleridir. Bağımsız değişkeni ise ACT temelli müdahale programıdır. Araştırmada deney ve kontrol gruplu ön-test/son-test ve izleme ölçümlü olmak üzere 2x3'lük yarı deneysel model ve nitel içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma deseni aşağıdaki Tablo 1'de görülmektedir. Araştırmada öntest, sontest ve izlemede Leibowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Kabul ve Eylem Formu II ve Değer Verme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın Deney ve Kontrol gruplarını oluşturmak için Adana ili Seyhan ilçesinde bulunan bir Anadolu Lisesinin 9. ve 10. Sınıf öğrencilerinin tamamına (178 öğrenci) Leibowitz Sosyal Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. 11. ve 12. Sınıflar ders programlarının yoğunluğundan dolayı programa dahil edilmemişlerdir. Uygulamalar sonucunda eksik maddeleri olduğu tespit edilen 18 öğrenci program için yapılacak seçimin dışında bırakılmıştır. Uygulamaya katılan tüm öğrenciler arasında orta ve yüksek seviyede "Sosyal Kaygısı" olan öğrenciler arasından seçkisiz atama yoluyla 14 öğrenci grup çalışmasına seçilmiştir. ACTMP'na katılan deney grubu ergenlerin, sosyal kaygı, psikolojik esneklik ve değer ölçekleri son test puan ortalamaları ile izleme puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı şeklindeki denencelerin sınanması için deney grubuna dört hafta sonra izleme testi uygulanmış ve puanların farklılaşmadığı görülmüştür. Müdahale programının uygulaması sonucunda ortaya çıkan değişimlerin kalıcılığı olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Ergenlik, kabul ve kararlılık terapisi, sosyal kaygı, psikolojik esneklik, değer, psikoeğitim müdahale programı.