Kâdı abdülcebbâr'da bilgi problemi

Kâd Abdülcebbâr h. IV./m. X. as rda ya&am & slâm Kelâm n n önemli &ahsiyetlerinden biridir. Kelâm ilminin kurucusu ve en ak lc temsilcisi olarak kabul edilen Mu`tezile mezhebinin son büyük önderi olarak kabul edilir. Ayn zamanda o, bu mezhebin itikâdî görü&lerinin en önemli aktar c s konumundad r. Bilgi tan m nda ?sükûn- nefs? kavram na vurgu yapan Kâd 'ya göre, kesin bilginin ay rt edici niteli5i bu kavramdan ba&ka bir &ey de5ildir. nsan, bu bilgi sayesinde var olan &eylerin gerçekli5ine ula& r. Dolay s yla, Sofistlerin kesin bilginin elde edilemeyece5ine dair iddialar n n do5ru olmad 5 kanaatini ifade eder. Kad Abdülcebbâr, bilginin temelde iki ana gruba ayr ld 5 n dü&ünmektedir. Bunlardan ilki, insanda Allah taraf ndan yarat lan zarurî bilgi, di5eri ise, dü&ünme yolu ile elde edilen mükteseb bilgidir. Zarurî bilgiler, idrak ve haber gibi insan tecrübesinin bir sonucu olarak ortaya ç kabilece5i gibi, herhangi bir sebep olmaks z n Allah taraf ndan yarat lmas da mümkündür. Mükteseb bilgiler ise, insan n akl n kullanarak kendi ba& na üretti5i bilgilerdir. Nazar do5ru &ekilde gerçekle&tirildi5i takdirde, kesin bilgi için bir kaynakt r. Kâd Abdülcebbâr, baz lar nca kabul edilen taklit ve ilham gibi yollar n do5ru bilginin elde edilmesinde uygun kaynaklar olmad 5 kanaatindedir.