Kadastro çalışmalarında karşılaşılan orman-mülkiyet sorunlarının çözümünde dijital fotogrametrinin uygulanması (Doğu Karadeniz bölgesi örneği)

Türkiye'de kadastro çalışmaları şehir merkezlerinde büyük oranda tamamlanmış olmakla birlikte, kırsal alandaki çalışmalar halen devam etmektedir. Köylerde ve kasabalarda kadastro çalışmalarının gecikmesinde, orman-mülkiyet uyuşmazlıklarının payı büyüktür. 1945 yılında 4785 sayılı kanun ile özel ve tüzel kişilerin elinde bulunan ormanlar küçük istisnalar dışında devletleştirmiştir. Bundan dolayı, ormanla ilişkili konuma sahip yerleşim birimlerinde, kadastro çalışmaları sırasında, araziler üzerinde orman örtüsü bulunan parsellerin büyük bir kısmı devlet ormanı olarak tespit edilmektedir. Diğer taraftar, devletleştirme döneminde tarım alanı olarak kullanılan bazı araziler üzerinde zamanla oluşan orman örtüsü nedeniyle, kadastro sırasında bu parsellerin büyük bir kısmının devlet ormanı olarak tespiti yapılmaktadır. Bu yüzden, bu bölgelerin halkı kadastro çalışmalarına büyük tepki göstermektedir. Yaşanan bu sorunlar yüzünden, kadastro çalışması henüz başlamamış bazı yerleşim alanlarında arazisi olan bazı vatandaşların arazisini kurtarmak için, parselleri üzerindeki orman örtüsünü kaldırma yoluna gittiği görülmektedir. Böylece, ormanın yerini sahiplenmek uğruna, yasal ve yasal olmayan yollarla yapılan mücadelelerden en büyük zararı ağaçlar görmektedir. Bu çalışma ile, Doğu Karadeniz Bölgesi genelinde kadastro çalışması yapılan ve yoğun mülkiyet davası bulunan bazı yerleşim birimleri belirlenerek yöre halkı ile yaşanan sorunlar konusunda anket uygulaması yapılmış ve yaşanan sorunlar yerinde tespit edilmiştir. Diğer taraftan, kadastro yapmakla görevli tapu kadastro çalışanları ve orman teşkilatı çalışanları ile de anket yapılmıştır. Önceden belirlenen, sorunlu üç pilot bölgede mülkiyet analizi yapılmıştır. Bunun için, 1955, 1973, 1982, 2002 yıllarında çekilen hava fotoğraflarının dijital fotogrametri tekniğiyle değerlendirmesi yapılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda farklı tarihli hava fotoğrafından orman niteliği taşıyan alanların sınırlan ±1-1. 5m duyarlıkla belirlenmiştir. Zamansa! değişime uğrayarak devlet ormanı sayılan ya da hak sahipleri adına tespiti yapılarak dava açılan parsellerin üzerindeki orman örtüsü değişimi belirlenerek kadastronun gecikmesinin sebep olduğu olumsuzluklar tartışılmıştır. Yapılan bu çalışma ile tarım alanlarının bir kısmının ormana dönüşmesi ve bu alanların devlet ormanı olarak işlem görmesinin ormanlara, toprağa çevreye ve sosyo-ekonomik alanlara olumsuz etkisine dikkat çekilmiştir. Bu etkiler sonucunda, adli yargıda önemli miktarlarda mülkiyet davaları açılmaktadır. Kadastro çalışması henüz başlamamış birimlerde hava fotoğrafları dijital fotogrametrik teknikle değerlendirmesi yapılarak, orman mülkiyet davalarının büyük ölçüde önüne geçilmesi mümkün olacaktır. Anahtar Kelimeler: Kadastro, Orman mülkiyeti ve Kadastrosu, Arazi kullanımı, Dijital Fotogrametri