Kâdî Abdülcebbâr'ın Hıristiyanlık Algısı

Düşünce tarihi incelendiğinde Hıristiyanlarla Müslümanlar arasında dini konularda bazı tartışmaların yaşandığına şahit olunmaktadır. Hıristiyan polemikçilerle Müslüman kelamcılar ise bu tartışmaları ilmi düzlemde yaptıkları için oldukça derin fikirlere ve araştırmalara sahiplerdir. Kâdî Abdülcebbâr da son dönem Mu'tezile kelamcılarından olması cihetiyle kendisinden önceki dini tartışmaları ve reddiyeleri incelemiş ve Hıristiyanlara birtakım itirazlarda bulunmuş bir bilgindir. Çalışmamızda Kâdî'nin Hıristiyanların kendilerine ve metinlerine yaklaşımlarından yola çıkarak söylemlerinin ve iddialarının doğruluğuna dair bir araştırma yapmayı hedefledik. Meseleleri konu ve figür bazında inceleyerek ifadelerini bugünkü tarihi verilerle ve İncillerle mukayese etme yoluna gittik. Bu sırada yanlışı olduğunu düşündüğümüz hususları da tarihsel bilgiler ve somut veriler ışığında göstermeye çalıştık. Bunu yaparken mantıksal tutarlılığa da özellikle dikkat çekmeye çalıştık. Birinci bölümde Kâdî'nin Hıristiyanlığa dair genel yaklaşımını, nakilleri tenkit edişindeki yöntemini ve Kur'an'ın ve peygamberin uygulamalarına dair ifadelerini incelemeye çalıştık. İkinci bölümde Hıristiyanlığın tarihsel serüvenini ve dönüşümünü nasıl ele aldığını göstermekle birlikte antik mirasa dayandırdığı hususların tarihi gerçeklere uyup uymadığını irdeledik. Üçüncü bölümde ulûhiyet bahislerindeki beyanlarını ve Hıristiyanlarla girdiği tartışmaları inceleyip kelamcılar arasındaki tartışmalarla ve mezhep içerisindeki diğer görüşlerle karşılaştırma yoluna gittik. Sonuçta birkaç ayrı ilmî disiplinden istifade ederek Kâdî'nin düşüncesini ve arka planını analiz etmeye çalıştık. Neticede Kâdî Abdülcebbâr'ın bazı önemli bilgilere sahip olmakla birlikte, Hıristiyanlara ait olmayan bazı görüşleri kendilerine atfettiğine şahit olduk. Aynı zamanda bazı konularda yüzeysel bilgi sahibi olduğunu ve tutarsızlık sayılabilecek ifadeleri olduğunu fark ederek bunları göz önüne koymaya çalıştık