Kadın basketbolcuların farklı günlerdekibesin seçimlerinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, 2023-2024 sezonunda Türkiye Basketbol Federasyonu'na bağlı Kadınlar Basketbol Süper Liginde oynayan ve araştırmaya gönüllü olan 33 profesyonel kadın basketbolcu ile yürütülmüştür. Kadın basketbolcuların farklı günlerdeki besin seçimlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Basketbolculara ait genel özellikler, antrenman bilgileri, beslenme alışkanlıkları, sporcu besin seçimi ölçeği ve dijital besin görselleri kataloğu anket formu ile yüz yüze ve çevrimiçi ortamda sorgulanmıştır. Çalışmaya katılan basketbolcuların antropometrik ölçümleri; boy uzunluğu (cm), vücut ağırlığı (kg) ve vücut yağ yüzdesi (%) ölçümü araştırmacı tarafından yapılmıştır. Basketbolcuların yaş ortalamaları 25.5±5.96 yıl belirlenmiştir. Basketbolcuların boy uzunlukları ortalama 179,42±7,83 cm, vücut ağırlıkları ortalama 73,55±12,39 kg, vücut yağ oranları ise %17,16±3,34 olarak belirlenmiştir. Basketbolcuların%63,6'sı beslenme eğitimi aldığını ifade etmiştir. Eğitim alanların tamamı diyetisyenden beslenme bilgisi aldığını belirtmiştir. Basketbolcuların, %57,6'sının yeterli ve dengeli beslendiğini düşündüğü, %42,4'ünün ise yeterli ve dengeli beslendiğini düşünmediğini belirtmiştir. Basketbolcuların %72,7'si sezon içerisinde kaçındığı besinler olduğunu belirtmiş, %27,3'ü ise kaçındığı besin olmadığını belirtmiştir. Kaçındığı besin olduğunu belirten basketbolcuların, %24'ü sezon içerisinde kaçındığı besinin fast-food olduğunu belirtirken, %42'si alkol olduğunu, %22'si tatlı olduğunu ve %12'si ise paketli atıştırmalık olduğunu belirtmiştir. Basketbolcuların %66,7'si daha serbest beslenilen zaman olarak serbest günü belirtmiş, %30,3' ü kazanılan maç sonrası, %3'ü kaybedilen maç sonrası daha serbest beslendiğini belirtmiştir. Basketbolcuların farklı günlere göre enerji ihtiyacı değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p=,001; p<0,05). Sporcu Besin Seçimi Ölçeğindeki alt faktörlerin puanlarına bakıldığında en yüksek ortalamaya sahip alt faktör ortalama 4,2±0,55 puanla ''besin değer ve inançları'' olarak bulunmuştur. Basketbolcuların Sporcu Besin Seçimi Ölçeğindeki ''besin değer ve inançları'' alt faktöründen sonra en yüksek puana sahip alt faktörleri sırasıyla ortalama 3,97±0,48 ve 3,97±0,62 ile duyusal çekicilik ve performans alt faktörleridir. Basketbolcuların Sporcu Besin Seçim Ölçeğine verdikleri yanıtlara göre en az puana sahip alt faktör ortalama 3,67±0,42 puanla ''yiyeceğin besinsel özellikleri'' alt faktörü olmuştur. Basketbolcuların antrenman günündeki dijital besin görselleri kataloğuna göre besin seçimi puanlarına bakıldığında en yüksek puana sahip besin grubu ortalama 25,61±10,64 puan ile et, tavuk, balık ve kurubaklagil grubu olmuştur. Basketbolcuların maç ve serbest günündeki dijital besin görselleri kataloğuna göre besin seçimi puanlarına bakıldığında en yüksek puana sahip besin grupları sırasıyla ortalama 26,39±11,4 ve 28,58±10,64 puan ile fast food grubu olmuştur. Basketbolcuların Sporcu Besin Seçimi Ölçeği yiyeceğin besinsel özellikleri alt faktörü ile maç günündeki dijital besin görselleri kataloğu tahıl grubu puanları arasında negatif yönde düşük düzeyde bir korelasyon bulunmuştur (r=-,364; p=0,037). Sonuç olarak, kadın basketbolcuların antrenman, maç ve serbest günlerinde besin seçimlerinin ve besin seçimi faktörlerinin farklı olduğu bulunmuştur. Bu doğrultuda, basketbolculara farklı gün beslenme programlarının kişisel ihtiyaçlara göre düzenlenmesi ve besin seçimlerinin optimize edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: basketbol, kadın basketbolcu, beslenme, besin seçimi, sporcu beslenmesi