Kadın sağlık çalışanlarının kendi kendine meme muayenesi yapma durumunun ve meme kanserini önleme davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Çalışma hastanede çalışan hemşire ve ebelerin kendi kendine meme muayenesi yapma durumu ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla kesitsel ve tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma Bolu il merkezinde İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı dört hastanede gerçekleşmiştir. Araştırmanın örneklemini 500 hemşire ve ebe oluşturmuştur. Araştırma verileri Kişisel bilgi formu, Champion Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Kadının Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız gruplarda t test, ki kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre katılımcıların %49,8'i kendi kendine meme muayenesi yaparken %51,2'si muayene yapmamaktadır. Muayene yapmayanların %75,7'si unuttuğu/ihmal ettiği için ve %32,3'ü herhangi bir şikayeti olmadığı için kendi kendine meme muayenesi yapmadığını ifade etmiştir. Katılımcılar Sağlık Inanç Modeli ölçeğinden en yüksek puan ortalamasını güven/öz-yeterlilik algısı (36,58±6,35) boyutundan, en düşük puan ortalamasını duyarlılık (8,04±2,25) alt boyutundan almıştır. Katılımcıların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği toplam puan ortalaması 106,26±14,25 olarak bulunmuştur. Gelir durumu, gebelik yaşama durumu, birinci derece yakınlarda meme kanseri öyküsü, güven-öz yeterlilik algısı ve bilgi arama skorlarının kendi kendine meme muayenesi yapma durumu üzerinde etkili olduğu saptanmıştır (p<0.05). Geliri giderden az olanlarda kendi kendine meme muayenesi yapmama riski geliri giderden fazla olanlara göre 2,1 kat daha fazla bulunmuştur. Gebelik yaşamayanların kendi kendine meme muayenesi yapmama riski gebelik yaşayanlara göre 2,1 kat daha fazla iken, birinci derece yakınlarda meme kanseri öyküsü olmayanlarda kendi kendine meme muayenesi yapmama riski meme kanseri öyküsü olanlara göre 2 kat daha fazladır. Güven- öz yeterlilik algısı skorunda 1 birimlik azalış kendi kendine meme muayenesi yapmama riskini 1,1 kat arttırırken, bilgi arama skorunda 1 birimlik azalışın kendi kendine meme muayenesi yapmama riskini 1,1 kat arttırdığı görülmüştür. Sonuç olarak katılımcı grubun yarısı kendi kendine meme muayenesi yapmaktadır. Meme muayenesi yapmayı gelir durumu, gebelik öyküsü, ailede meme kanseri öyküsü, güven-öz yeterlilik algısı ve bilgi arama tutumu etkilemektedir.