Kadıoğlu'nun manzum Kısas-ı Enbiyâsı (181b-309b) (İnceleme-metin)

İslamiyet'in kabulünden sonra halkın eğitilmesi ve bilgilendirilmesi amacıyla dini ve tasavvufi konularda eserler verilmeye başlanmıştır. Birçok konu ve düşünce Arap ve Fars edebiyatlarından tercümelerle edebiyatımıza kazandırılmaya çalışılmıştır. Kur'ân'dan tercümeler, hadis tercümeleri, tasavvuf hakkında birçok konu hakkında öğretici eserler kaleme alınmıştır. Bu öğretici eserlerden birisi de peygamber kıssalarıdır. Bu kıssalar içerisinde peygamberlerin yaşantıları, mucizeleri ve ibret alınacak anlatıları içermektedir. Şairler de peygamberler hakkında duydukları ve Kur'ân ve diğer kutsal kitaplardan da öğrendiklerini de baz alarak eserlerini oluşturmuşlardır. Şairin üslubu ve bilgisine göre yazmış olduğu esere zenginlik katmıştır. Başlangıçta peygamber kıssaları Sa'lebí ve Kisâí'den yapılan tercümelerle edebiyatımıza kazandırılmıştır. Daha sonra ise şair konuları kendi muhayyilesinden geçirerek kıssaları üslubuna göre kaleme almıştır. Kısas-ı Enbiyâ türü genellikle mensur eserler şeklinde kaleme alınmış olsa da manzum eserler de bulunmaktadır. Manzum eserler içerisinde Hindi Mahmûd'un 1579 yılında yazmış olduğu Kısas-ı Enbiyâ eseri Türk edebiyatında ilk manzum eser olma özelliğini taşımaktadır. Fakat elimizdeki nüsha Kadıoğlu mahlasına sahip olan fakat tezkirelerde tespit edemediğimiz bu şahsın kullanmış olduğu dil özellikleri sebebiyle 14. veya 15. yüzyıllar içerisinde kaleme alındığı tahmin edilmektedir. Manzum olarak ele alınmış olan bu eser konu ve dil özellikleri açısından edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir.