Kafkas (Apis mellifera caucasica G.), Karadeniz (Apis mellifera L.), Kafkas x Karadeniz bal arısı kolonilerinde genetik çeşitliliğin ve hijyenik davranış ile bağlantılı bazı SNP'lerin tespit edilmesi

Bu çalışmada 2021 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Arıcılık Araştırma ve Uygulama Ünitesi'nde yetiştiriciliği yapılan hijyenik davranış bakımından selekte edilmiş Kafkas arısı, Karadeniz arısı ve bunların melezlenmesi ile elde edilen Kafkas x Karadeniz Melez popülasyonlarının genetik çeşitlilik durumlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu popülasyonların genetik çeşitlilik durumu mikrosatelit PZR yöntemi ile FAO tarafından önerilen 30 mikrosatelit lokusu kullanılarak tespit edilmiştir. Elde edilen veriler GenAlEx ve Structure istatistiki analiz programları yardımıyla analiz edilmiştir. Kafkas-Karadeniz, Kafkas-Kafkas x Karadeniz melezi ve Karadeniz-Kafkas x Karadeniz melezi popülasyonları arasındaki genetik mesafe sırasıyla; 0.154, 0.083 ve 0.164 olarak bulunmuştur. Popülasyonlara ait fiksasyon indeksi verileri Kafkas arısı, Karadeniz arısı ve Kafkas x Karadeniz melezi popülasyonları için sırasıyla 0.961, 0.959 ve 0.957 olarak hesaplanmıştır. Analizler sonucunda tüm lokusların ortalama FIS, FIT, FST ve Nm değerleri sırasıyla 0.959, 0.960, 0.045 ve 12.855 olarak tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler sonucunda Kafkas arısı, Karadeniz arısı ve Kafkas x Karadeniz melezi popülasyonları arasında genetik çeşitliliğin düşük olduğu, popülasyon içinde ve bireyler arasında genetik çeşitliliğin ise yüksek olduğu tespit edilmiştir. GenAlEx yazılımı kullanılarak yapılan Temel koordinatlar analizi ve Structure yazılımı kullanılarak yapılan kümeleme analizi verileri de elde edilen sonuçları doğrulamaktadır. Elde edilen veriler soncunda genetik farklılaşmanın genetik sürüklenmeden değil gen akışından kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'deki yerli bal arısı genotiplerinin korunması ve sahip oldukları genetik çeşitliliğin sürdürülmesinde, bu genotiplere ait popülasyonların genetik çeşitlilik durumlarının tespit edilmesi önem arz etmektedir. Çalışmada taranan hijyenik davranış ile ilgili SNP'ler popülasyonların genelinde çoğunlukla heterozigot yapıda bulunmuş, hem yüksek hijyenik davranış performansı hemde düşük hijyenik davranış performansı ile ilşkili SNP'ler gözlenmiştir. Varroa paraziti ile mücadele etmek için, bu parazite karşı dayanıklı ve yüksek seviyede hijyenik davranış gösteren ırkların geliştirilmesi gerekmektedir. Genetik ıslah çalışmalarında kullanılacak moleküler markörlerin geliştirilmesi için; hijyenik davranış sürecindeki genetik ve epigenetik faktörlerin ortaya çıkarılması önem arz etmektedir.