Kahramankazan (Ankara) güneybatısında yer alan hafriyat atık sahasının jeoteknik özellikleri

Ankara İli Kahramankazan İlçesi güneybatısında, Türkiye Deprem Tehlike Haritalarından 50 yılda aşılma olasılığı %10 (tekrarlama periyodu 475 yıl) göre en büyük yer ivmesi 0.141 g. olup düşük tehlikeli deprem bölgesinde bulunan Hafriyat Atık Sahasında, temel birimler üzerinde yer alan kohezyonlu ve kohezyonsuz özellikteki zeminler ile bunların yeraltı suyuyla doygunlaşması sonucunda önemli zemin problemlerine neden olmaktadır. Bu problemler zeminin sıkı-gevşek olmasına, yeraltı suyunun yüzeye yakın olmasına, yeraltı suyunun kimyasal özelliğine, zemin tane boyu dağılımına, zeminin kil içeriğine, zeminin üst yüzeyinde kil ağırlıklı geçirimsiz bir örtü tabakasının bulunup-bulunmamasına ve boşluk suyu basıncının değerine bağlı olarak değişmektedir. Kohezyonsuz zeminler yeraltı suyu ve deprem etkisiyle taşıma gücü kaybı, akma, kayma, yanal yayılma, aşırı oturma, sıvılaşma ve benzeri birçok zemin problemlerine yol açtığı bilinmektedir. Bu öngörüler çerçevesinde inceleme alanındaki zeminlerin özellikleri, zemin mekaniği ve mühendisliği prensiplerine uygun olarak, Standart Penetrasyon Deneyi (SPT) gibi arazi yöntemlerini kullanan gerilme yaklaşımı ve ilgili laboratuvar deneyleri ile araştırılmıştır. Dolgu zeminlerin ve Dolgu zeminlerin altında yer alan katı kıvamlı Alüvyon zeminlerin Laboratuvar deneyleri sonucunda yapılan taşıma gücü hesaplamalarında taşıma gücü tasarım dayanımı 129 kPa ile 380 kPa aralığında, konsolidasyon oturma miktarının 4.114 cm ile 15.825 cm aralığında ve sıvılaşma enerjisi potansiyelinin düşük-çok düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu veriler ışığında inceleme alanında tasarlanan geniş ve düşük katlı sanayi amaçlı yapıların taşıma gücü, oturma ve sıvılaşma problemlerinin olmadığı tespit edilmiştir. Yer yer lokal olarak taşıma gücü, oturma ve sıvılaşma problemlerinin olduğu parsel bazlı etütlerden anlaşılmıştır. Bu tür yerlerde kaya dolgu iyileştirme metodu ile bu sorunlar giderilmektedir. Bu nedenle elde edilen değerlere bağlı olarak yapıların planlanması gerekmektedir. Ayrıca olası deprem hasarlarını en aza indirgeyecek şekilde mevcut yapılarda statik durumlarında iyileştirmelerin yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Jeoteknik, Deprem, Oturma, Sıvılaşma, Kahramankazan