Kahramanmaraş-Minnetpınarı, Erzincan-Akmezar, Çilhoroz, Erzurum-Güllüdere, Tasmasor, Ardahan-Sazpegler kazılarında ele geçen Ortaçağ'a ait seramiklerin XRF ile araştırılması

ivKAHRAMANMARAŞ-MİNNETPINARI, ERZİNCAN-AKMEZAR,ÇİLHOROZ, ERZURUM-GÜLLÜDERE, TASMASOR, ARDAHAN-SAZPEGLER KAZILARINDA ELE GEÇEN ORTAÇAĞ'A AİTSERAMİKLERİN XRF İLE ARAŞTIRILMASI(Yüksek Lisans Tezi)Tuğba DORUGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜOcak 2007ÖZETBu çalışmada Orta Çağ'a tarihlenmiş altı farklı kazı bölgesinden ele geçen, 32adet sırlı ve sırsız seramik parçası XRF (X-ışını floresans) tekniği ileincelenmiştir. Seramikler,GÜ-ARÇED tarafından BTC-HPBH projesi çerçevesin-de KahramanMaraş-Minnetpınarı, Erzincan-Akmezar, Çilhoroz, Erzurum-Gül-lüdere, Tasmasor, Ardahan-Sazpegler bölgelerinde yapılan kazılar sonucu ele ge-çirilmiştir. Her kazı bölgesinin izinli örneklerine kantitatif, izinsiz örneklerine isekalitatif analiz uygulanmıştır. İzinli örneklerin sırları kazınarak kalitatif olarakincelenmiştir. Elde edilen kantitatif verileri kümelendirmek amacıyla SPSSistatistik programı kullanılarak Faktör Analizi ile HCA (Hiyerarşik KümelemeAnalizi) adında özel istatistik teknikler uygulanmıştır. Bu teknikler kazıbölgelerine tek tek ve tüm bölgelere toplu halde uygulanmıştır. Sonuçta MP-3,GD-1, AKM-1 kodlu numunelerin gruptan ayrıldığı görülmüştür. İki kazı bölgesiÇilhoroz ve Minnetpınarı seramiklerine XRD (X-ışını toz kırınım) tekniğikullanılarak minerolojik analizleri yapılmıştır. Mineral kompozisyonları kuvars,albit ve sadece ÇH-5 numaralı örnekte keatit minerali olarak gözlenmiştir.Yapılan kil analizinde illit ve kaolinit killeri belirlenmiştir.vSırlarda en baskın element olarak Pb gözlenmiş ve bunu Cu ve Fe elementleritakip etmiştir. XRF tekniği ile elde edilen sonuçlar, istatistik analizlerledeğerlendirilerek XRD ve arkeolojik yorumlarla desteklenmiştir. Tekniğimizinhızlı, hassas, ekonomik ve güvenilir olmasının yanında tahribatsız olmasıarkeolojik eserler için son derece uygun olduğunu göstermektedir.Bilim Kodu :202. 2.005Anahtar Kelimeler : X-ışınları floresans analizi, Seramik, Sır, Arkeometri,EDXRF spektrometresi, KahramanMaraş-Minnetpınarı,Erzincan-Akmezar, Çilhoroz, Erzurum-Güllüdere,Tasmasor, Ardahan-SazpeglerSayfa Adedi : 85viTez Yöneticisi : Prof. Dr. Pervin ARIKAN