Kalıp yargılara ne zaman inanırız? kalıpyargılama süreçlerinde doğruluk illüzyonunun rolü

Doğruluk İllüzyonu, yalnızca bir bilginin tekrar edilmesiyle o bilginin doğruluğuna duyulan inancın artmasıdır. Bu tezde, doğruluk illüzyonunun kalıpyargılama süreçlerindeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. İnsanların kalıp yargılara gündelik hayatta oldukça sık maruz kaldığı gerçeğinden yola çıkılarak, kalıp yargılara maruz kalınması ile bu kalıp yargılar hakkında taşınan doğruluk inançlarında oluşabilecek değişikliklerin tespit edilmesi tezin esas gayesidir. Birinci bölümde, doğruluk etkisi ile ilgili yapılmış çalışmaların ve bu etkinin ortaya çıkışı ile ilgili teorik açıklamaların üzerinde durulduktan sonra, kalıp yargı literatüründeki farklı yaklaşımların ve bu tezin teorik çerçevesini oluşturan sosyal kimlik kuramının kalıp yargıları ele alışına değinilmiştir. İkinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümde, iki pilot ve dört ana deney ile minimal grup paradigması bağlamında tekrarın, valansın ve kalıp yargının ilgili olduğu grubun bu kalıp yargılarla ilgili doğruluk değerlendirmeleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Deneylerin ilk aşamasında rastlantısal gruplara atanan katılımcılar, ikinci aşamada çeşitli ifadelere maruz bırakılmış, ardından bu ifadelerin doğruluğunu yeni ifadelerle birlikte değerlendirmeleri istenmiştir. İlk deneyde katılımcılara yalnızca grup bilgisi ile ilgili bir geribildirim verilirken; ikinci deneyde çoğunluk, üçüncü deneyde ise, azınlık grubu üyesi oldukları geri bildirimi verilmiştir. Dördüncü deneyde, katılımcılardan yaptıkları değerlendirmeler üzerine güven değerlendirmeleri yapmaları istenerek metabilişsel monitörleme ile doğruluk etkisinin ilişkisi irdelenmiştir. Sonuç olarak, her ne kadar herhangi bir ortak geçmiş bulunmasa dahi bireylerin bu gruplarla ilgili tekrar eden kalıp yargısal ifadeleri, tekrar etmeyenlerden bütün deneylerde daha doğru bulduğu ve olumlu kalıp yargısal ifadeleri, olumsuz kalıp yargılardan daha doğru değerlendirdiği gösterilmiştir. Dahası bütün deneylerde bireyler kendi iç-gruplarını daha olumlu değerlendirmişlerdir. Son bölümde, bu bulgular her iki literatür ışığında tartışılmıştır.