Kalsiyum kanal blokerlerinin koroner anjiyografi sonrası renoprotektif etkisinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Günümüzde tıbbın gelişimiyle birlikte görüntüleme ve tedavi yöntemlerinde kontrast kullanımı hızla artmaktadır. Hastanede gelişen akut böbrek hasarları arasında %10-12 ile kontrast madde nefropatisi ilk üç arasında bulunmaktadır. KMN patogenezinde en önemli mekanizmalardan birisi böbrekte meydana gelen iskemidir. Sonuçta serbest oksijen radikalleri artmakta ve buna bağlı olarak ortaya çıkan oksidatif stres nedeni ile iskemik ve nefrotoksik hasar meydana gelmektedir. KMN sepsis, kanama, solunum yetersizliği gibi hayatı tehdit eden komplikasyonları artırır ve hastanede kalış süresini uzatarak hastane masraflarının artışına yol açar. Bu kadar önemli olan bir komplikasyonun önlenmesi ve tedavisi hem hekim, hem hasta, hem de ülke ekonomisi açısından çok önemlidir. Kontrast nefropati profilkasisi ile bu harcamaların önüne geçilebilmektedir. Kontrast maruziyetine sekonder oluşan böbrek yetmezliği elbette öncelikle gereksiz tetkiklerin önüne geçilmesi, salin infüzyonu, asetilsistein, KKB, ACEİ kullanımı gibi yöntemlerle önlenebilmektedir. Bu çalışmamızda ki amaç, kontrast nefropati proflaksisindeki etkinliği birçok çalışma ile hala aydınlatılamamış olan kontrast maruziyeti öncesi ve sonrası KKB kullanımının sonuçlarını retrospektif olarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2014-Haziran 2016 tarihleri arasında Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji servisinde, koroner anjiyografi yapılmış olan ve koroner anjiyografi öncesinde monoterapi şeklinde dihidropridin (amlodipin 10 mg), nondihidropridin (diltiazem 60 mg) veya ACEİ kullanan 80 hasta dahil edildi. Hastalar ile ilgili bilgilere hasta dosyalarının retrospektif olarak taranmasıyla ulaşıldı. Hastalar kayıt verilerinin yeterli olması durumunda çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya 18 yaşın altındaki ve 80 yaşın üstündeki bireyler alınmadı. Koroner anjiyografi ile tetkik edilmemiş hastalar, monoterapi şeklinde dihidropridin, nondihidropridin ve ACEİ kullanmamış, 3-15 gün içinde bun, üre, kreatininin bakılmamış, dış merkez takipli olanlar ve dosya verileri yetersiz olan hastalar dahil edilmedi. Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların demografik verileri incelendiğinde KKB kullanan hasta grubunun cinsiyet dağılımı benzerken ACEİ kullanan grubun kadın sayısı oldukça düşüktü. Grupların yaş dağılımı değerlendirildiğinde ise KKB kullanan grup ACEİ kullanan gruba göre anlamlı derecede daha yaşlı hasta popülasyonuna sahipti. BMI, diyastolik kan basıncı dağılımı benzerken sistolik kan basıncı ACEİ kullanan grupta daha düşük saptandı. Yine sigara içme oranları ve komorbidite dağılımları her iki grup arasında benzer saptandı. Laboratuar verileri incelendiğinde ise KKB kullanan grubun potasyum ve fosfor düzeyi ACEİ kullanan gruba göre anlamlı derecede daha yüksek saptandı. Diğer laboratuvar bulguları arasında ( Cr, BUN, Üre, GFR de dahil ) anlamlı fark saptanmadı. Yüzde 25'lik kreatinin artışı kontrast nefropati olarak kabul edildi. KKB kullanan grup daha yaşlı hasta popülasyonu içermekteydi. Bu nedenle KMN gelişme riskinin daha yüksek olması beklendi. Buna rağmen KKB kullanan grup ile ACEİ kullanan grupta KMN oranları benzer saptandı. KKB kullanan grup dihidropridin ve nondihidropiridin kullanan grup olarak karşılaştırıldı. KMN gelişme oranları yine benzer saptandı. Sonuç: Sonuç olarak; çalışmamız KKB grubu ilaç ile ACEİ kullanan hastalar arasında KMN gelişimi açısından fark olmadığını göstermektedir. Ancak çalışmamızda KKB kullanan hasta yaş ortalamasının ACEİ kullanan gruba göre anlamlı derecede yüksek olması sonucu etkilemiş olabilir. KKB grubu ilaçların KMN gelişim riskini azaltabileceği yönünde çalışmaların olduğu gibi, literatürde bizim verilerimizi destekleyen, KKB grubu ilaçlar ile KMN gelişim riskinin azaltılabileceğinin gösterildiği çalışmalar da mevcuttur. KKB grubu ilaçların KMN gelişimini önlediği yönündeki çalışmalar bu grup ilaçların kontrast madde verilecek hastalarda özellikle tercih edilmesini sağlayabilir. KKB grubu ilaçların KMN gelişimi üzerine etkilerini inceleyen, yaş grubu birbirine benzer kapsamlı prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. .