Kamu kuruluşlarında sözleşmeli personel uygulaması ve işçi statüsü ile karşılaştırılması

Sözleşmeli personel, farklı düzenlemelerde değişik biçimlerdetanımlanmıştır. Ancak bu tanımlamalarda ortak iki yön bulunmaktadır kibunlar sözleşmeli personelin işçi olmadığı ve bir sözleşmeye dayalı olarakçalıştığıdır. Sözleşmeli personeli işçi ve memurdan ayrı ancak kamubağlantısı olan kimse olarak tanımlamak mümkündür.Sözleşmeli personel kavramını ortaya koymak için benzer bazıkavramları ortaya koymak gerekir. Bunlardan ilki işçi kavramıdır. Ancakbenzerlikleri olmakla birlikte sözleşmeli personel işçi değildir. Çünküsözleşmeli K ve BK anlamındaki iş sözleşmesine değil bir idari hizmetsözleşmesine dayalı olarak çalışmaktadır. Sözleşmeli personel memur dadeğildir. Zira memurlar atama işlemine tabiyken sözleşmeli personelsözleşmeye dayalı olarak istihdam edilmektedir. Ancak sözleşmeli personeliAnayasa m. 128' de belirtilen diğer kamu görevlilerinden saymakmümkündür. Zira yargı mercileri ve doktrinde sözleşmeli personelin diğerkamu görevlilerinden olduğu görüşündedir.Sözleşmeli personelin dayandığı hukuki kaynaklar çeşitlidir.Sözleşmeli personel başta Anayasa olmak üzere 657 sayılı DMK' da, çeşitlikamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarında ve K T' personel rejiminidüzenleyen KHK' larda düzenlenmiştir.Sözleşmeli personel ile idare arasındaki hukuki ilişki bir sözleşmeyedayalıdır. Bu sözleşme çeşitli benzerlikleri olmasına karşın özel hukuk hizmetsözleşmelerinden farklıdır. Çünkü bu sözleşmede idarenin idari sözleşmelereözgü ayrıcalıkları söz konudur. Bu haliyle sözleşmeli personel ile idarearasındaki sözleşmeyi "idari hizmet sözleşmesi" olarak nitelemekgerekmektedir.Sözleşmeli personel ile idare arasındaki ilişki bir idari hizmetsözleşmesine dolayısıyla yönetim hukukuna dayalı olduğundanuyuşmazlıkların çözüm yeri de idari yargı olmak gerekir.Çalışmamızın amacı sözleşmeli personel ile işçi statülerininkarşılaştırılmasıdır. Dolayısıyla sözleşmeli personelin çalışma hukukuişçininkine paralel olarak bireysel ve toplu çalışma hukuku başlıkları altındaincelenmiştir. Bu inceleme yapılırken özelliği nedeniyle K T'lerde sözleşmelipersonel uygulaması ve buna bağlı olarak 399 sayılı KHK hükümleri dikkatealınmıştır. Buna göre; sözleşmeli personelin temel ücret ve buna bağlı olarakhesaplanan başarı ve kıdem ücreti, harcırah, vekalet ücreti vb. diğerödemeler, yıllık, hastalık, mazeret vb. izin gibi mali ve sosyal haklarıbulunmaktadır. Yine sözleşmeye dayalı olarak iş görme, sır saklama ve özengibi borçları vardır. Bunların yanında sözleşmeli personele sendikal eylem,siyasi faaliyet, toplu iş sözleşmelerine katılmama gibi yasaklar getirilmiştir.KHK' da ayrıca sözleşmeli personele ilişkin disiplin hükümleri, sicil ve başarıdeğerlemesi ile sözleşmenin sona erme halleri de ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.Sözleşmeli personel 399 sayılı KHK'da yasaklanmış da olsa dahasonraki tarihli ve özel kanun niteliğindeki 4688 sayılı yasaya dayalı olaraksendika üyesi olabilecektir. Bununla birlikte 4688 sayılı yasada toplusözleşme ve grev öngörülmediğinden toplu sözleşmelerden ve grevhakkından faydalanamayacaktır. Ancak 4688 sayılı yasanın öngördüğü toplugörüşme yolu ile çalışma şartlarının belirlenmesi sürecine katılabilecektir.