Kamu kurumu çalışanlarının dijital vatandaşlık yeterlik düzeylerinin belirlenmesi ve bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi

Teknolojinin hızlı gelişmesiyle birlikte insanlar birçok işlemini bilgisayar ve internet üzerinden gerçekleştirmektedir. Bankacılık, iletişim, eğitim, öğretim ve alışveriş gibi gündelik yaşamın resmi işlemleri dijital ortamda gerçekleşmeye başladıkça, teknolojiyi doğru ve yerinde kullanabilen kişi anlamına gelen dijital vatandaşlık kavramı ortaya çıkmıştır. Dijital mecralarda iletişim kurabilen, uygulamaları kullanabilen, çevrimiçi alışveriş yapabilen, dijital olarak üretebilen ve dijital olarak öğrenebilen insanların etik kurallara bağlı kalıp ve bu eylemlerin uygulanmasındaki hak ve sorumluluklarını bilmeleri gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı kamu kurumlarında çalışmakta olan personelin dijital vatandaşlık yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi ve demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler çevrimiçi anket formu ile toplanmıştır. Çalışma grubu Ankara merkezli 17 kamu kurumunda çalışan toplam 242 kamu çalışanından oluşmaktadır. Yapılan çalışmada veri toplama aracı olarak Metin ve Cin (2021) tarafından geliştirilen geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış 21 maddeden oluşan "Dijital Vatandaşlık Yeterlik Ölçeği" (DVYÖ) kullanılmıştır. DVYÖ'den elde edilen al boyut ve toplam puanların yaş, eğitim, çalışılan birim, kamu kurumundaki hizmet süresi, iş dışında internette geçirilen süre açısından karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi, ikili karşılaştırmalar için de Bonferroni metodu tercih edilmiştir. DVYÖ ölçeğinin cinsiyet bazında karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) programı ile gerçekleştirilmiştir. Kamu kurumu çalışanlarının dijital vatandaşlık yeterlilik düzeyi puanının 79 olduğu görülmüştür. Araştırmada cinsiyet karşılaştırmasında sadece dijital hukuk ve haklar açısından erkekler ve kadınlar arsında puansal anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Dijital okuryazarlık ve erişim puanları internette geçirilen süre açısından da anlamlı farklılık göstermektedir. Eğitim düzeylerine göre ikili karşılaştırma sonuçlarına göre yüksek lisans mezunlarının dijital ticaret puanlarının doktora mezunlarından anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçları ilgili alanyazı ile karşılaştırılarak araştırmacılar ile kamu kurumu çalışanlarına ve karar vericilere yönelik öneriler sunulmuştur.