Kamusal açık mekânların yerleştirme (placemaking) teorisi üzerinden değerlendirilmesi, Bostanlı Gün Batımı Terası ve Demokrasi Şehitleri Meydanı örnekleri

Kentin önemli odak noktalarından olan kamusal açık mekânlar; kent içinde bireylerin buluşmasına, birbirleri ve kent ile ilişki kurmasına olanak tanımakta, topluma ve kente özgü bir kentsel yaşam ortaya çıkması için zemin oluşturmaktadır. Son yıllarda küreselleşme ile birlikte kamusal açık mekânların bağlamdan kopuk olması, zihinsel ve duyumsal açılardan insan ile mekân arasındaki ilişkinin zayıflaması mekânlarda tek tipleşmeye sebep olmaktadır. Mekân tasarımlarında sosyal boyutun göz ardı edilmesi bu sorunun en büyük sebeplerindendir. Mekânın sosyal boyutu üzerine geliştirilen yaklaşımlar ise aidiyet, anlam ve deneyim gibi kavramlarla ilişkilendirilen yer kavramını karşımıza çıkarmaktadır. Mekânın yere dönüştürülmesinde bir araç olarak değerlendirilen yer'leştirme (placemaking) teorisi; toplumun ihtiyaçlarına cevap veren, insanların kendilerini güvende ve rahat hissettikleri yerler yaratmayı hedefleyen planlanma, tasarım ve yönetime yönelik çok yönlü bir yaklaşımdır. Bu bağlamda Project for Public Spaces'in yer'leştirme üzerine tanımladığı Mekân Kalitesi Diyagramı, kamusal açık mekânların değerlendirilmesinde yol gösterici olmaktadır. Mekân Kalitesi Diyagramı'ndan yararlanarak çalışma kapsamında oluşturulan yer'leştirme modelinde fiziksel, sosyal ve algısal özellikler olarak üç başlıkta ele alınmıştır. Çalışmanın amacı; "İzmirdeniz: İzmirliler'in Denizle İlişkisini Güçlendirme Projesi" kapsamında yaşam kalitesini geliştirmek amacıyla kıyının farklı noktalarında tasarlanıp uygulanan iki kamusal açık mekânın "yer" olma niteliğini, çalışma kapsamında geliştirilen yer'leştirme modelinden yararlanılarak karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışmanı alanı olarak belirlenen Bostanlı Gün Batımı Terası ile Demokrasi Şehitleri Meydanı, gözlem ve görüşme yöntemleri ile incelenmiş ve yer'leştirme modeli ilkelerine göre değerlendirilmiştir.