Kan akımı kısıtlaması antrenmanlarının kuvvet ve bazı fizyolojik parametrelere etkisi

Bu çalışmanın amacı kan akımı kısıtlaması (KAK) antrenmanlarının kuvvet ve bazı fizyolojik parametrelere etkisini tespit etmektir. Araştırmaya KAK grubu yaş ortalaması 21,10±2,38 yıl, geleneksel kuvvet antrenmanı (GKA) grubu yaş ortalaması 21,10±2,56 yıl, kontrol grubu (KG) yaş ortalaması 22,70±1,57 yıl olan toplam 30 yetişkin erkek (20 deney, 10 KG) gönüllü olarak katılmıştır. Deney grubunu oluşturan katılımcılar KAK ve GKA grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Deney grubunu oluşturan katılımcılara KAK yöntemi grubunda 8 hafta süresince haftada 3 gün şeklinde planlama yapılmıştır. Sfigmomanometre yardımıyla 120-140 milimetre cıva (mmHg) basınçla, 1 maksimal tekrar (1MT)'nin % 20-30'u şiddetinde barbell squat ve barbell curl egzersizleri yapılmıştır. Katılımcılar 4 setten oluşan ve farklı tekrar sayılarına sahip (30-15-15-15) egzersizler uygulamıştır. GKA yöntemi grubunda 1MT'nin %70'i ile barbell squat ve barbell curl egzersizleri yapılmıştır. Katılımcılar 4 set 8-12 tekrardan oluşacak şekilde egzersizleri tamamlamıştır. KG ise herhangi bir egzersiz programına dâhil edilmemiştir. Tüm katılımcıların (deney ve KG ) çalışma öncesi ve sonrasında; yaş, boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut kütle indeksi (VKİ), vücut yağ yüzdesi (VYY), 1MT barbell squat ve 1MT barbell curl, yağsız vücut kütlesi (YVK) 60°/s Sağ Bacak Ekstansiyon Zirve Tork (60°/s Sağ BEZT), 60°/s Sol Bacak Ekstansiyon Zirve Tork (60°/s Sol BEZT), 180°/s Sağ Bacak Ekstansiyon Zirve Tork (180°/s Sağ BEZT), 180°/s Sol Bacak Ekstansiyon Zirve Tork (180°/s Sol BEZT), büyüme hormonu (BH), kreatin kinaz (KK) testosteron ve miyostatin değerleri tespit edilmiştir. Hem örneklem büyüklüklerinin çok küçük (nk=10) olması, hem de Z puanları ile histogram incelemeleri sonucunda normallik varsayımı karşılanamadığından, nonparametrik testler kullanılmıştır. Bağımlı değişkenlerde ön-son test karşılaştırması için Wilcoxon, ön-son test farkları arasındaki farkın incelenmesi için çoklu gruplarda Kruskal-Wallis H ve ikili gruplarda Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiş, çoklu grup karşılaştırmalarından sonra p değerine Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için SPSS Statistics for Windows 25.0 (SPSS Inc. Chicago, Ill. USA) paket programı kullanılmıştır. KAK, GKA ve KG arasında vücut ağırlığı ve VKİ açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. KAK grubunda VYY belirgin şekilde azalırken, diğer gruplarda bu değişken açısından anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. KAK ve GKA gruplarında YVK, 1MT barbell squat ve 1MT barbell curl performansında anlamlı artışlar gözlemlenirken, KG grubunda bu değişkenlerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim görülmemiştir. KAK ve GKA grubu karşılaştırıldığında, 1MT barbell curl performansı KAK grubunda daha fazla artış gösterirken, 1MT barbell squat ve YVK açısından belirgin bir fark saptanmamıştır. Zirve tork ölçümlerinde KAK ve GKA gruplarında anlamlı artışlar kaydedilirken, KG'de ön test lehine bir düşüş gözlenmiştir. Hormon seviyeleri açısından, KAK grubunda KK, BH, testosteron ve miyostatin seviyelerinde anlamlı değişiklikler meydana gelmiştir. GKA grubunda benzer şekilde KK, BH ve miyostatin seviyelerinde artış görülmesine rağmen, testosteron düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, KAK antrenmanlarının, düşük yüklerde uygulanmasına rağmen GKA ile benzer düzeyde YVK artışı, kuvvet gelişimi ve hormonal adaptasyon sağladığı belirlenmiştir. Özellikle 1MT barbell curl performansındaki üstünlüğü, KAK antrenmanlarının kas kuvveti kazanımı açısından etkili bir alternatif olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Kuvvet Antrenmanı; Hormon; İzokinetik Kuvvet; Kan Akımı Kısıtlaması