Kan işlemede maliyet hesaplama yaklaşımı

Kan insan hayatı için büyük önemi olan, miktarı belli limitler dışında olduğunda azlığına veya çokluğuna vücudun önemli hayati reaksiyonlar gösterdiği sıvı fazda bir dokudur. Bunun yanı sıra, gerek sıvı kısmının gerekse hücresel kısmının nicelik ve niteliğine dayalı özellikleri nedeniyle henüz yapay olarak elde edilmesi mümkün olmadığından tek kaynağı yine insan olan bir dokudur. Bağış yoluyla elde edilen bir ünite kan direkt olarak torbalandığında o kandan yalnızca bir kişi faydalanabilir. Ve bu ürün tam kan olarak adlandırılır. Ancak modern kan bankacılığında tam kan kullanımının yeri bazı özel tıbbi vakalar dışında hemen hemen hiç kalmamıştır. Bunun yerine kanın içindeki maddeler veya hücreler bir ünite tam kandan ayrıştırılarak hastalara verilmektedir. Yani kan bankacılığında tam kan büyük oranda bir hammadde olarak kullanılmaktadır. Böylece; hastalara sadece ihtiyacı olan kan elemanları verilerek, hem kan israfı hem de hastaların vücutlarında oluşabilecek ek hücresel yüklemeler önlenmektedir. Ayrıca bu denli önemli olan bir ünite kandan bir kaç hastanın yararlanabilmesi sağlanmaktadır.Ülkemiz; kan bağışı konusunda gelişmiş ülkeler ile kıyaslandığında oldukça geri sıralarda yer almaktadır. Gelişmiş ülkelerde gönüllü kan bağışlarının nüfusa oranı %5'e ulaşabilirken ülkemizde bu oran halen % 1.5-2 civarındadır. Kan bağışı konusunda ülkemizdeki en önemli problem gönüllü kan bağışçısı sayısındaki yetersizliktir.Kaynağı sadece insan olan ve son derece hassas bir öneme sahip olan kan, her ne kadar bağış yoluyla elde edilse de bunun bir maliyetinin olduğu unutulmamalıdır. Özellikle kan bağışı alınırken kullanılan tıbbi malzemeler ile laboratuarda bulaşıcı hastalıklar için yapılan testler için kullanılan cihaz ve malzemelerin maliyetleri ciddi rakamlara ulaşmaktadır. Bu nedenle her damlası çok kıymetli olan kan, tam kan olarak kullanılmayıp, tıbbi olarak kullanımı uygun olan kan bileşenlerine ayrılarak kullanılmaktadır. Aynı üretim giderlerinden tek bir üretim süreci sonunda ortaya çıkan kan bileşenlerinin maliyetlerinin belirlenmesi, maliyet muhasebesinin özel bir sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunu çözmek amacıyla pek çok maliyet hesaplama yöntemleri geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntemler işletmelerin ürettikleri ürünün niteliğine ve üretim koşullarına dikkat edilerek seçilmelidir. Aksi takdirde üretim tipine uygun olmayan bir yöntemin seçimi hesaplanan ürün maliyetlerinin gerçeği yansıtma olasılığını azaltacaktır.