Kan örneği alınmasında kullanılan farklı yöntemlerin kan glukoz ölçümleri üzerine etkisi

Araştırma kan glukoz düzeyi ölçümünde venöz ve kapiller kan örnekleri arasında farklılık olup olmadığının karşılaştırılması ve kan örneği alınmadan önce deri temizliğinde kullanılan farklı yöntemlerin ölçüm sonuçlarına etkisinin incelenmesi amacıyla eşit zaman (eşleştirilmiş) örneklemli yarı deneysel çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma, 27 Kasım 2017- 30 Nisan 2018 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi kan alma birimine 75 gr OGTT için kan alma birimine başvuran 109 hastada yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından sabah 8-12 saatleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Birey Tanıtım Formu, Veri Kayıt Formu ve glukometre cihazı kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında, 75 gr OGTT için açlık venöz kan alınan bireylerden sırasıyla, kapiller kan glukozu ölçümü için eller yıkanmadan parmak %70'lik alkollü pamukla silinip ilk ve ikinci kapiller kan damlası örneği, eller 30 sn yıkandıktan sonra sağ orta parmaktan alınan ilk ve ikinci kapiller kan damlası örneği, elleri yıkandıktan sonra sol orta parmak %70'lik alkollü pamukla silinip ilk ve ikinci kapiller kan damlası glukoz ölçümü yapılmış ve kaydedilmiştir. Daha sonra, bireylere 75 gr şekerli içeceği içirilmiş ve 2 saat sonra venöz kan glukoz ölçümü için kan örneği alınmış ve eller 30 sn yıkandıktan sonra sağ orta parmak alkolle silinip alınan ilk ve ikinci kapiller kan glukoz ölçümleri yapılmıştır. Verilerin analizinde, Friedman tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, önemlilik durumu ikili karşılaştırmalarda Bonferroni (Dunn) testi kullanılmış, Friedman varyans analizi sonuçları median (min-max) olarak özetlenmiştir. İstatistik önemlilik düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulun'dan, araştırmanın yapılacağı Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hafsa Sultan Hastanesi'nden yazılı izin, araştırma kapsamına alınan bireylerden bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Araştırma sonucunda; bireylerin yaş ortalamasının 45,56±12,32 yıl olduğu, %61.5'inin kadın, %46,8'inin obez olduğu saptanmıştır. Farklı aseptik yöntemler kullanılarak alınan açlık kapiller kan glukozu değerlerinin açlık venöz kan glukozu değerinden yaklaşık %5 daha düşük bulunmuştur. Açlık kapiller kan glukozunun ilk kan damlası değerlerinin, ikinci kan damlası değerlerinden 1-3 mgr/dL daha düşük olduğu saptanmıştır. OGTT'den 2 saat sonra ölçülen kapiller kan glukozu değerinin venözden yaklaşık olarak %11 daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada 75 gr şeker yüklemesi öncesi açlık venöz kan glukozu ortancasının, eller sadece yıkanarak alınan, eller yıkandıktan sonra parmağın alkollü pamukla silinerek alınan ve sadece parmağın alkollü pamukla silindikten sonra alınan kapiller ilk kan damlası ortanca değerlerinden daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Açlık venöz kan glukozu ortancasının, eller sadece yıkanarak alınan ve ellerin yıkandıktan sonra parmağın alkollü pamukla silinerek alınan ikinci kan damlası sonuçlarından daha yüksek olduğu (p<0,05), parmak alkolle silinerek alınan ikinci kan damlası sonucu ile venöz kan değeri arasında farkın anlamlı olmadığı bulunmuştur (p>0,05). OGTT'den 2 saat sonraki venöz kan glukozu değerinin, kapiller ilk kan ve ikinci kan damlası değerlerinden daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). OGTT'den 2 saat sonraki kapiller kan glukozu, ilk ve ikinci kan damlası değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Açlık kapiller kan glukozu ölçülürken eller yıkanmış ve alkolle silindikten sonra ilk kan damlasının ölçüm için kulanılabileceği fakat kan glukozunun yüksek olduğu değerlerde kapiller ikinci kan damlası değerinin kullanılması önerilmektedir.