Kanal İstanbul projesi'nin etkilerinin değerlendirilmesi

İstanbul boğazı, keskin dönüşlere ve kendine özgü çift yönlü ters akıntıya sahip dünyanın en zorlu su yollarından biridir. Artan dünya ticaret hacmi, büyüyen gemi boyutları ve sayısı, tehlikeli yük taşımacılığının İstanbul Boğazı'nda yarattığı risk, AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) hükümetini, Boğaza alternatif bir su yolu arayışına itmiş ve somut adımlar atılmıştır. 2011 yılında kamuya 'Çılgın Proje" olarak duyurulan Kanal İstanbul için hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Raporu, Aralık 2019 tarihinde yayımlanmıştır. Bu çalışmada Kanal İstanbul Projesi dünyadaki yapay kanal örnekleriyle karşılaştırılarak, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu verileri ve konuyla ilgili yapılmış olan bilimsel çalışmalar ışığında kentsel ve çevresel sonuçları değerlendirilmiştir. Derlenen bilgiler kapsamında Kanal İstanbul ve Yenişehir Projesi'nin SWOT analizi yapılmış ve projenin fırsatlar, tehditler, güçlü ve zayıf yönleri, çevre ve kent bilimleri özelinde incelenmiştir. Kent morfolojisinde oluşacak değişimlerin saptanması amacıyla rezerv yapı alanına ait Nazım İmar Planları, coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak mevcut kent makroformuyla karşılaştırılmış ve yorumlanmıştır. Projenin ekonomik ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında hukuki boyutu irdelenmiştir. Planlanan mega proje, İstanbul boğazının trafik yükünü hafifletmekle beraber Sazlıdere Barajını iptal edecek, Terkos Gölü havzasında alan kayıplarına sebebiyet verecek, yeraltı sularını tuzlanma riskiyle karşı karşıya bırakacaktır. Kaynak yetersizliği ve yoğun nüfus sebebiyle Sakarya'da bulunan Melen su sistemiyle beslenen Avrupa yakası için yeni kaynak arayışları ortaya çıkacaktır. Rezerv yapı alanının yapılaşmasıyla kentsel saçaklanma alanları oluşacak ve kentin kuzeyinde bulunan su, orman ve tarım alanlarından oluşan yaşam destek sistemlerinin bir kısmı tahrip edilecek ve kalan kısmı kentleşme baskısı altında kalacaktır. Ayrıca 7 etaba ayrılmış rezerv yapı alanının 1, 2 ve 3. etaplarında planlanan yerleşim yerleri Sazlıdere ve Terkos havzası drenaj alanlarında bulunmaktadır. Projenin taşkın riski ele alınacak ve kentsel ısı adası etkisi incelenecektir. Sonuç olarak bu çalışmada kent ve çevre bilimleri başta olmak üzere, multidisipliner bir yaklaşımla, projenin SWOT analizi yapılarak, inşa ve işletme esnasındaki etkileri değerlendirilecektir.