Kanser bilgi yükü ve kaygısının kadınların vulva kanserine yönelik bilgi ve davranışlarına etkisi

Amaç: Bu çalışma, 55 yaş ve üzeri kadınların vulva kanserine yönelik bilgi düzeyleri ile kendi kendine vulva muayenesi (KKVM) davranışlarını belirlemek ve kanser bilgi yükü ile kanser kaygısının bu değişkenlerle ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülen araştırmanın örneklemini Erzurum Aziziye ilçesinde yaşayan 55 yaş ve üzeri 384 kadın oluşturmuştur. Veriler Sosyo-Demografik Özellikler Bilgi Formu, Kanser Bilgi Yükü Ölçeği, Kanser Kaygı Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen Vulva Kanseri Bilgisi ve Erken Tanı Davranışları Anket Formu kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, varyans analizi, Spearman korelasyon ve lojistik regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların Kanser Bilgi Yükü Ölçeği puan ortalaması 20,77±4,55, Kanser Kaygı Ölçeği puan ortalaması 17,77±5,63 ve Vulva Kanseri Bilgisi puan ortalaması 13,31±4,18'dir. Kadınların %20,3'ünün KKVM yaptığı belirlenmiştir. KKVM yapan kadınların vulva kanseri bilgi düzeyleri anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,001). Lojistik regresyon analizinde KKVM davranışını yordayan tek değişkenin vulva kanseri bilgi düzeyi olduğu saptanmıştır (OR=0,73; p<0,001). Kanser bilgi yükü ve kanser kaygısı ile KKVM davranışı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Vulva kanseri bilgi düzeyi; eğitim durumu, sosyal güvence, çalışma durumu ve yaş ile anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Kadınlarda kanser bilgi yükü ve kanser kaygısı görece yüksek olmakla birlikte, erken tanı davranışını belirleyen temel faktörün vulva kanserine özgü bilgi düzeyi olduğu görülmüştür. KKVM'nin yaygınlaştırılmasında, bilgi ve beceri kazandırmaya odaklanan hedefe yönelik eğitim programlarının önceliklendirilmesi gerekmektedir.