Kanser tanısı olan hastaların spiritüel iyilik durumları ve spiritüel bakım gereksinimlerinin belirlenmesi

Kanser, insan yaşamını çok boyutlu olarak etkileyen karmaşık bir hastalıktır. Kanser sürecinde hastanın fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden desteklenmesinin yanında spiritüel olarak da destek alması oldukça önemlidir. Spiritüalitenin standart bir tanımı olmamakla birlikte kişinin kendini aşarak dışarıdan bir güce inanması ve bağlanması, yaşamın anlamını sorgulaması, umut etmesi, sevmesi ve affetmesi olarak tanımlanabilir. Spiritüalitenin; hastalıkları önleme, sağlığı ilerletme, hastalıktan iyileştirme ve ya kişinin hastalıkla baş edebilmesi gibi yararları vardır. Buna karşılık bireyin spiritüel gereksinimleri fiziksel gereksinimlere göre daha soyut ve karmaşık olduğundan ölçümü oldukça güçtür. Bu nedenle fiziksel gereksinimler daha öncelikli ve kolaylıkla tanılanmakta, spiritüel gereksinimler ise çoğunlukla ihmal edilmektedir. Holistik sağlık bakımının temsilcileri hemşireler, kanser gibi hayatı tümüyle etkileyen hastalığa sahip bireyleri spiritüel olarak da tanılamalı ve gerekli girişimleri planlamalıdırlar. Bu araştırmayla, kanserli hastaların spiritüel iyilik durumlarını ve spiritüel bakım gereksinimlerini tanılayarak bakım planlarken bu alana da dikkat çekilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın evrenini Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi hematoloji-onkoloji kliniğine yatan hastalar oluşturmakla birlikte gönüllü katılım ve ulaşılamama nedenleri ile örneklemi 100 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacının geliştirdiği "Kanser Tanısı Olan Hastaların Spiritüel İyilik Durumları Ve Spiritüel Bakım Gereksinimlerinin Belirlenmesine İlişkin Anket Formu" kullanılmıştır. Anketin içinde ECOG performans skalası da bulunmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler normal dağılıma uygun olmadığından nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre; çalışmaya katılan hastaların %64.0''ünün erkek ve yaş ortalamalarının 60.51±13.56 arasında ve %42.0'ının 71 ile 88 yaş aralığında olduğu saptanmıştır. Hastaların kanser tipinin %86.0'ının onkoloji olmakla beraber kanser evresinin %68.0'ı evre 4 olduğu bulunmuştur. Hastaların %41.0'ının semptomotik tedavi aldığı, %94.0'ının tanı süresinin 1-5 yıl olduğu, %51.0'ınde başka bir kronik hastalığın olduğu, %61.0'ının son bir yıl içinde 1-5 kez hastaneye yattığı saptanmıştır. Kanserli hastaların ECOG performans skorları incelendiğinde %35.0 ile en yüksek skorun 2 olduğu tespit edilmiştir. Hastaların kendilerine uygulanan tedavilerin etkisini nasıl değerlendirdiği incelendiğinde; %49.0'ının tedavinin orta düzeyde etkili olduğunu düşündüğü, %86.0'ının aile desteği iyi olduğu, %66.0'sının ise tanıyla birlikle manevi gereksinimlerinin her zaman için aynı olduğu, manevi gereksinim olarak %39.0'ının dua ettiğini, %85.0'ının sağlık personelleri ile herhangi bir manevi gereksinim paylaşımı yapmadığı tespit edilmiştir. Spiritüel İyilik Durumu Anketi ve alt boyutları düzeyinin kesme noktası belirlenmesi için yapılan ROC analizi sonucunda; duyarlılığın en yüksek ve özgüllüğün en düşük olduğu noktaya denk gelen puan ortalaması, 2.47 kesme noktası olarak belirlenmiştir. Buna göre araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyleri 2.53 ile yüksek düzeyde bulunmuştur. Araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının aile desteğine göre ilişkisi incelendiğinde; aile desteği etkisine göre spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının sıra ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0.05). Araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının manevi değeri sağlık personeliyle paylaşımına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde manevi değeri sağlık personeliyle paylaşımına göre spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının sıra ortalamaları istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir (p<0.05). Bu sonuçlara göre; hastalarımızın spiritüel iyilik hallerinin yüksek bulunduğu ancak bu konuyla ilgili sağlık profesyonelleriyle yeterince konuşamadıkları tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: kanser, spiritüalite, hemşirelik bakımı