Kanıt temelli tarih öğretiminde öğrencilerin kanıt kullanma becerileri

Bu araştırmada kanıt temelli tarih öğretim yöntemiyle gerçekleştirilen etkinlikler sonucunda 8. sınıf öğrencilerinin kanıt kullanma becerilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde Sinop il merkezinde öğrenim gören 19 kız, 14 erkek olmak üzere toplam 33 ortaokul 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Uygulama ortaokul 8. Sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük dersinin "Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye" bölümünde yer alan "Eğitim ve Kültür Alanındaki Gelişmeler" konuları kapsamında sürdürülmüştür. Araştırma esnasında kullanılacak etkinlikler araştırmacı tarafından geliştirilerek, iki alan uzmanın görüşüne başvurulmuştur. Uzmanlardan alınan görüş ve öneriler doğrultusunda etkinliklere son şekli verilerek uygulama aşamasına geçilmiştir. Bu aşamada birinci ve ikinci elden tarihsel kanıtların öğrencilere aktarılması yoluyla kanıt temelli etkinlikler yaptırılmış, bunun sonucunda öğrencilerin kanıtları kullanarak, sorgulayarak kanıt kullanma becerileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin değerlendirilmesinde söylem analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; derslerin başında kanıtları tanımlama, kavrama, başka bir anlatıma çevirme, öteleme (imgelem), analiz etme, sentezleme ve değerlendirmede zorlanan öğrencilerin tarihsel kanıtlar üzerinde çalıştıkça bu becerilerini geliştirebildikleri görülmüştür. Öğrencilerin hafızaya yerleştirme, kanıtı kavrama, analiz, öteleme, sentez, yargı ve değerlendirme becerilerini en çok sergileyebildiği çalışmanın köşe yazısı etkinliği olduğu görülmüştür. Fakat köşe yazısı etkinliğinde çok az sayıda öğrencinin kanıtı referans alarak yargı ve değerlendirme yapabilme becerisini gerçekleştirdiği görülmüştür. Genel olarak öğrencilerin becerilerine bakıldığında, birinci sırada öğrencilerin tamamına yakınının kanıtı kavradıkları, ikinci sırada hafızaya yerleştirme, üçüncü sırada öteleme, dördüncü sırada analiz ve beşinci sırada sentez yapabilme becerilerini ortaya koyabildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de öğrencilerin yazılı ve işitsel kanıtlardan ziyade resimli tarihsel kanıtları kavramada daha başarılı olmuş olmalarıdır. Ayrıca bu kanıtlar üzerinde çalışma noktasında öğrencilerin daha istekli oldukları belirlenmiştir. Fakat bu duruma karşı öğrencilerin özellikle izledikleri belgeselleri kavramada ve belgeselden bilgi elde etmede zorlandıkları belirlenmiştir. Kanıta dayalı etkinlikler ile tarihi öğrenen öğrencilerin farklı düşünceleri kavrayabildikleri, az sayıda da olsa bazı öğrencilerin farklı bakış açılarıyla olayları değerlendirdikleri, empati yaparak o dönemde yaşayan insanların duygu ve düşüncelerini anlayabildikleri ve olaylara tek bir yönden bakmanın doğru olmayacağını fark ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin kanıtlara dayalı olarak işlenen derslerde kazandıkları ve geliştirdikleri becerileriler göz önünde bulundurulduğunda, sınıf içerisinde öğretim süresince tarihsel kanıtlarla çalışmaların yaygınlaştırılması ile bu becerilerinin kazandırılabilir ve geliştirilebilir olduğu belirlenmiştir.