Kantalop tipi kavun genotiplerinde nitelikli hat ve çeşit geliştirme üzerine bir araştırma

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama arazisinde, sera koşullarında yürütülen bu tez araştırmasında, farklı safhalara getirilmiş kantalop tipi kavun genotiplerinden seçilmiş olanların özelliklerinin belirlenmesi, daha ileri aşamalar için çalışmalara devam edilmesi, F4 aşamasındaki Galia tipi kavun genotiplerinin bağrıbütün yerel çeşidi ile kombinasyon özelliklerinin test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; F4 ve F5 aşamasında bulunan galia kavun tipleri, F4 aşamasında bağrıbütün kavun tipleri ve ön melez çalışması yapılmış galia tipi kavun ve bağrıbütün kavun melezlerine ait 10 genotip ile kontrol çeşidi olarak 2 galia tipi kavun çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma süresinde UPOV (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) ve IPGRI (The International Plant Genetic Resources Institute) kriterlerine göre fide döneminde; çıkış oranı (%), bitkilerde; ana gövde kalınlığı (mm), boğum arası uzunluk (cm), bitki gücü, bitki boyu (cm), yapraklarda; yaprak şekli, yaprak rengi, yaprak lobluluğu, yaprak ayası uzunluğu (cm), yaprak ayası genişliği (cm), yaprak sap uzunluğu (cm), yaprak sapı tüylülüğü, çiçeklerde; dişi çiçekte erkencilik, erkek çiçekte erkencilik, çiçek tipi ve çiçek rengi, meyvelerde; meyve ağırlığı (g), meyvede olukluluk, meyve zemin rengi, ikincil meyve kabuk rengi, meyve yüzeyi, meyve sapında kopma, meyve kabuk rengi (L, C, H), meyve et rengi (L, C, H), meyve ucu şekli, meyve şekli, meyve kabuk kalınlığı (mm), meyve et kalınlığı (mm), meyve sap uzunluğu (cm), meyve sap kalınlığı (mm), meyve boyu (cm), meyve eni (mm), çekirdek evi çapı (cm), olgunlaşma süresi, toplam suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM) (%) ölçüm ve gözlemleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre kendilenmiş kavunlarda yaprak ayası genişliği ve uzunluğu açısından T-34 numaralı genotip en uzun ve geniş yapraklara sahip olduğu belirlenmiştir. Ana gövde kalınlığında T-15 numaralı genotip öne çıkmıştır. Bitki boyu açısından T-4 numaralı genotipin bitkileri en uzun bitkiler olarak ölçülmüştür. Meyve ağırlığı kriterinde en yüksek değer sırasıyla T-15 genotipi ile Çıtırex F1 çeşidinde tespit edilmiştir. SÇKM en yüksek sırasıyla T-15 ve T-34 numaralı genotiplerde ölçülmüştür. Olgunlaşma süresi açısından sırasıyla T-34 ve T-15 numaralı genotipler en erken olgunlaşanlar olarak tespit edilmiştir. Melez genotiplerin değerlendirilmesinde, yaprak ayası genişliği, uzunluğu ve ana gövde kalınlığı kriterlerinde en başarılı olarak B6xD5 numaralı kombinasyon öne çıkmıştır. Bitki boyu ölçümleri sonunda en uzun bitkilere sahip olanlar B6xD5 melezi ile Baldo F1 çeşidi olmuştur. Meyve ağırlığı ölçümlerinde B6xD5 kombinasyonun meyveleri ii en yüksek olarak tespit edilmiştir. SÇKM en yüksek Baldo F1 çeşidinde ölçülmüştür. Olgunlaşma süresinde en erken olgunlaşan olarak B4xD2 numaralı melez gözlemlenmiştir.