Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşü suçu

Türk hukuk düzeninde toplanma hakkının çağdaş ve demokratik bir toplum düzeni açısından önemine, kapsamına ve sınırlama nedenlerine yer veren pek çok eser bulunmakla birlikte, toplanmaların ceza hukuku boyutunu inceleyen sınırlı sayıda eser mevcuttur. Elinizdeki çalışmada, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 28. ve 34. maddeleri arasında düzenlenen çeşitli suç ve ceza hükümleri tasnif edilerek, bu hükümler arasında en önemli suç tiplerinden biri olan ve Kanun'un 28. maddesi 1. fıkrasında düzenlenen kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme, yönetme ve düzenleme/yönetme hareketlerine katılma suçu incelenmektedir. İncelememizde bu suç "kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşü suçu" olarak kısaca adlandırılmış ve 5237 sayılı TCK'nın sistematiği ile birlikte doktrinde hâkim hale gelen suç inceleme metoduna göre suçun analizi yapılmıştır. Kanuna aykırı toplanmalar, Kanun'un 23. maddesinde bentler halinde sıralanmıştır. Söz konusu bentler suçun tipikliğinin tespitinde belirleyici unsurlardandır. Bununla birlikte, suç teşkil eden toplanmalardan bahsedebilmek için öncelikle anayasal bir hak olan toplanma hakkının çerçevesinin çizilmesi gereklidir. Hakkın özüne müdahale eden yaptırımlar başta Anayasa m. 34 hükmü, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 11 ve beraberindeki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları olmak üzere hakka yer veren uluslararası sözleşmelerden hareketle ortaya konulmuştur. Bu bilgiler ışığında bildirim yükümlülüğüne uyulmamasına rağmen barışçıl şekilde düzenlenen toplanmalar, basın açıklamaları ile ani nitelikteki toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin özel durumu çalışmamızın "hukuka aykırılık unsuru" başlığında mercek altına alınmıştır. Mahkûmiyet kararlarına konu olmakla birlikte demokratik bir tepki niteliğinde sayılan miting, yürüyüş ve diğer protesto biçimlerine doktrinin yanı sıra bireysel başvuru kararları ve yargı içtihatlarından yararlanmak suretiyle yer verilmiştir. Nihayetinde, suçun özel görünüş biçimleri, yaptırım ve muhakeme kurallarına yer verilerek suç incelemesi tamamlanmıştır.