Kaotik zaman serileri analizi ile radon gazı (222Rn), deprem ve meteorolojik parametreler arasındaki ilişkinin modellenmesi

Doğrusal olmayan zaman serilerinin analizi son yıllarda bilimin birçok alanında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Araştırmalarda verilerin doğrusal olmama durumunu gösterebilmek için kaos analiz yöntemlerinden yararlanılır. Bu yöntemlerden bazıları, Lyapunov Üstelleri (Lyapunov Exponent), Vekil Veri Analizi (Surrogate Data Analysis), Hurst Üsteli (Hurst Exponent), Güç Spektrumu (Power Spectrum), Korelasyon Boyutu (Correlation Dimension), Karşılıklı Bilgi Fonksiyonu (Mutual Information) ve Geçici En Yakın Komşular metodudur (False Nearest Neighborhood). Araştırmada, Doğu Anadolu Fay Zonundaki Nurdağı (Gaziantep), Kozan (Adana), Yakapınar (Adana), Osmaniye ve Mersin bölgelerine ait 222Rn verisi kullanıldı. Verilerin gerçek değerleri ve kestirilen değerleri arasında istatistiksel olarak uyumlu sonuçlar elde edildi. İstatistiksel analizlerle sonuçların doğruluğu teyit edildi. Çalışmada, topraktan alınan 222Rn konsantrasyonlarının değişiminin doğrusal olmayan davranışlarının açıklanması için yeni bir bakış açısı elde edildi.