Kapadokya volkanik provensinde yer alan Eğrem Tepe hidrovolkanik çökellerinin petrolojik incelemesi

Kapadokya Volkanik Provensi'nde (Orta Anadolu) Orta Miyosen – Kuvaterner zaman aralığında başlıca ignimbirit akıntıları olmak üzere, gölsel ve flüviyal çökellerle birlikte kesintisiz bir volkanik istif ile temsil olunan bölgede, sürekli yenilenen göl ortamlarının varlığı bilinmektedir. Jeolojik zaman içerisinde, geniş göl / akarsu ortamlarının geliştiği bölgede, su – bazik / ortaç magma etkileşimi sonucunda meydana gelmiş hidrovolkanik patlama ürünlerine daha önceki çalışmalarda rastlanılmamıştır. Zengin volkanik çeşitliliğe sahip Kapadokya'da, ilk defa bu çalışma sayesinde, Ürgüp ilçesi güneydoğusu civarında, kısıtlı alanlarda depolanmış hyaloklastitler tespit edilmiştir. Bölgede yine aynı göl ortamında oluştuğu sanılan, yeniden çökelmiş ürünler ve volkaniklastikler de tanımlanmıştır. Volkaniklastik ürünler içerisindeki volkanik kayaç parçalarının, bölgedeki diğer magmatik ürünlerle jenetik ilişkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araziden alınmış örnekler üzerinde mineralojik, petrografik incelemeler yapıldıktan sonra Enerji Dağılım Spektrometresi (EDS) kullanılarak mineral kimyaları belirlenmiştir. Ayrıca mikro X-ışını tomografi cihazında, modern petrolojik analiz yöntemleri de kullanılmıştır. Son olarak ürünlerin ana oksit element, iz element ve nadir toprak elementi jeokimyaları belirlenmiştir. Ayırtlanan üç üründen biri olan Ürgüp doğusundaki yeniden çökelmiş gölsel ürünler, Geç Miyosen yaşında, turuncu-kahverengi, az pekişmiş, kötü boylanmış, tane destekli, yaklaşık 10-50 cm çaplarında yabancı kayaç parçası içeren tabakalı ürünlerdir ve ürünler arasında en geniş yayılımlı olanıdır. Eğrem Tepe hyaloklastitleri ve Karain volkaniklastiklerinin Pliyosen yaşlı olduğu düşünülmektedir. Bu iki ürün, birbirine 4 km uzaklıkta iki lokasyonda yüzlek vermelerine karşın mineralojik, dokusal ve jeokimyasal olarak birbirine benzemektedir. İkisi de gri renklerde, orta pekişmiş, kötü boylanmış görülür ve matriksleri karbonatlıdır. Ayrıca Karain volkaniklastikleri içerisindeki gözenekli andezitik kayaç parçaları, büyük ölçüde Eğrem Tepe juvenilleriyle benzer özellikler göstermektedir. Ürgüp doğusundaki yeniden çökelmiş ürünler, hem stratigrafideki yeri hem de kayaç parçalarının iz elementçe zengin bir magmadan türemiş olmasıyla diğer ürünlerden ayrılmıştır. Eğrem Tepe ve Karain ürünleri, jeokimyasal olarak benzer köken magmadan türemişlerdir. Ürünleri oluşturan volkanik aktivitelerden büyük ölçüde bölgede bulunan çok sayıda fay sistemleri sorumludur. Ayrıca Geç Miyosen'de, başta Topuzdağ lavlarından bloklar ve bölgedeki diğer lav akıntılarından parçalar, göl tabanında çeşitli süreçlerle yeniden taşınarak, oluştukları alandan uzaklara yerleşmişlerdir. Pliyosen'de fay sistemleri boyunca ilerleyen magma, göl suyu ile etkileşime girerek, Eğrem Tepe'de hyaloklastitleri oluşturmuştur. Aynı yaş aralığında Karain volkaniklastikleri de çökelmiştir.