Kapalı atış poligonları yapay aydınlatma tasarım kriterleri ve Türkiye örnekleri

Bu tez çalışması, Türkiye'deki kapalı atış poligonlarında kullanılan yapay aydınlatma sistemlerinin güncel durumunu tespit etmek, bu sistemleri uluslararası standartlarla karşılaştırmak ve elde edilen bulgular doğrultusunda tasarım, iyileştirme ve standartlaştırma önerileri sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Atıcılık sporu, görsel doğruluğun ve konsantrasyonun ön planda olduğu bir branş olması nedeniyle, mekanın aydınlatma kalitesi sporcu performansı açısından doğrudan belirleyici bir unsurdur. Ancak Türkiye'de bu konu üzerine yapılmış akademik çalışmaların oldukça sınırlı olduğu gözlemlenmiş, özellikle mimarlık literatüründe bu alandaki boşluk dikkat çekmiştir. Araştırmada, saha çalışmaları kapsamında Türkiye'de ulusal ve uluslararası düzeyde müsabakaların gerçekleştirildiği üç önemli kapalı atış poligonu incelenmiştir: Mersin Erdemli Atış Poligonu, Samsun Şehit Mustafa Serin Atış Poligonu ve Trabzon Merkez Atış Poligonu. Her bir tesiste 90 cm ve 140 cm yüksekliklerinden aydınlık düzeyi (lx) ölçümleri yapılmış, genel aydınlatma, hedef hattı aydınlatması, ışık tekdüzeliği, kamaşma riski ve renk sıcaklığı gibi temel parametreler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, tüm poligonların ISSF ve IESNA gibi uluslararası kurumların önerdiği minimum aydınlatma seviyelerini karşılayamadığını göstermiştir. En yüksek değerlere sahip olan Mersin Erdemli Atış Poligonu dahi, atış hattı yönünde düşey düzlemde 1000 lx'ü sağlayamamaktadır. Samsun'daki tesisin düşük tavan yüksekliği kamaşma ve ışık yönlendirmesi açısından önemli sorunlar doğururken, Trabzon'daki poligon, yetersiz aydınlatma değerleri ve homojenlik problemi ile en zayıf performansı sergilemektedir. Tez kapsamında ulaşılan sonuçlar doğrultusunda, mevcut tesislerin aydınlatma altyapılarının iyileştirilmesine yönelik hem mimari hem de teknik öneriler sunulmuştur. Bunlar arasında, armatür yerleşimlerinin yeniden düzenlenmesi, yüksek verimli LED sistemlerinin kullanılması, renk sıcaklığı bütünlüğünün sağlanması ve düşük tavanlı alanlarda kamaşma kontrolü için uygun optik elemanların kullanılması gibi maddeler yer almaktadır. Ayrıca, gelecekte tasarlanacak kapalı atış poligonları için minimum tavan yüksekliği, aydınlatma düzeyleri ve armatür konumlandırmaları açısından bir yol haritası ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu tez, hem akademik literatüre katkı sağlayacak nitelikte hem de sahadaki uygulamalar için pratik ve uygulanabilir öneriler sunan disiplinlerarası bir çalışmadır. Türkiye'de atış sporlarına uygun mekan tasarımı bağlamında önemli bir eksikliği gidererek, performans odaklı, güvenli ve sürdürülebilir bir aydınlatma yaklaşımının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.